ARTZUID 2009

Sculptuurroute ARTZUID

In de nazomer van 2009 was op de Amsterdamse Apollolaan en Minervalaan de expositie ArtZuid te zien. Een particulier initiatief van Cintha van Heeswijck-Veeger die vond dat de prachtige buurt waarin zij woont een beeldenexpositie verdiende. Het bijzondere is dat haar buurt die expositie, vooral dankzij haar, ook kreeg. Wat zijn de uitgangspunten en de opzet? Is de expositie in die opzet geslaagd?

Door Sya van ‘t Vlie 

Uitgangspunten en opzet

Cintha van Heeswijck nam beeldend kunstenaar Michiel Romeyn in de arm om de beelden te selecteren, en architect Roberto Meyer om de werken te plaatsen. Opvallend is dat de initiatiefnemers benadrukken met de expositie een ontmoetingsplek te willen creëren op de groene middenbermen die stedenbouwkundige H.P. Berlage precies voor dat doel had verwerkt in zijn fameuze Plan Zuid. In de chique Beethovenbuurt die al vele decennia bestaat, blijkt kunst als sociaal bindmiddel even hard nodig als in een nieuwe Vinexwijk. Michiel Romeyn heeft 35 bestaande (installatieachtige) beelden geselecteerd, en zes jonge kunstenaars uitgenodigd om voor de expositie een werk te maken. Ze kregen het verzoek te reageren op de omgeving van de ArtZuid-route. Romeyn heeft bewust niet gekozen voor een thema of kunsthistorische invalshoek, wel noemt hij ‘vrolijkheid’ als gemeenschappelijke noemer. Roberto Meyer, architect van het ING-hoofdkantoor langs de A10, tekent voor plaatsing van de werken. De beelden moesten de uniciteit van Belagers Plan Zuid extra doen uitkomen.

Vrolijk

Onder de bestaande beelden bevinden zich een aantal topstukken met als oudste Le Penseur van Auguste Rodin. Uit de jaren zestig en zeventig dateren La Demeure Humaine van Ossip Zadkine, dat hier veel beter tot zijn recht komt dan op zijn gebruikelijke plaats bij de Nederlandse Bank, Machine no4 van Shinkichi Tajiri in de hal van het Hilton Hotel, en de Kubusconstructie van André Volten. Van recenter datum en ‘vrolijk’ zijn werken als Fingerhüte van Bruno Gironcoli, een assemblage die wordt bekroond door vier vingerhoeden, Bikini Bar van Joep van Lieshout, een enorme tors van een dame in bikini, vanbinnen ingericht als bar maar jammer genoeg niet toegankelijk, Brazil van Panamarenko, een man met vleugels die een aanloop neemt om te gaan vliegen, en Telekinetically bent VW Van van Erwin Wurm, een oranje volkswagenbus die is omgebogen, dat aan de ene kant in verlenging en aan de andere kant aan verkorting van de zijkant resulteert. De jonge kunstenaars Olaf Mooij, Tom Claassen, Florentijn Hofman en Zhang Hongbo reageerden niet echt op de route. Hun werken vallen eerder onder Romeyn’s noemer ‘vrolijk’.

Reageren op route

De andere drie jonge beeldhouwers hebben wel gereageerd op de route. Harold de Bree gaat met
Concrete Structure no.5 in op het oorlogsverleden van deze buurt. Hij heeft een bunker, gewoonlijk te vinden langs onze kust, neergezet op een kruising van het Minervaplein: een herkenbare vreemde eend. Tim Ayers plaatste tegenover het Van Heutz Monument met zijn oranje vlag met daarin de tekst It’s a clipper ship!, een kritische noot bij ons koloniale verleden. De enige die iets met het uitgangspunt van ontmoetingsplek heeft gedaan, is Jasper Niens met Wall-Block. Op het einde van de Minervalaan liggen tussen de bomen twee (ontmoetings-)plekken die precies hetzelfde zijn ingericht met vier bankjes op de hoeken en twee prullenbakken. Een van die plekken heeft Niens omheind met een houten schutting. Tussen de prachtige kapitale panden oogt dit bouwsel als een misplaatst obstakel. In het midden van elke schuttingwand zit een deur. Kijkers kunnen de deuren openen en de omheinde ruimte binnengaan. De tweede plek heeft Niens ongemoeid gelaten. Niens is er duidelijk op uit kijkers hun dagelijkse omgeving anders te laten ervaren. In de omheinde ruimte valt onmiddellijk op dat de bankjes te ver van elkaar staan voor een gezellig praatje met anderen dan diegenen die naast je zitten. Normaliter is een gezellig praatje kennelijk niet de bedoeling. Of de bewoners zich realiseren hoe vernuftig Niens hen wijst op het weinig uitnodigende karakter van de twee ontmoetingsplekken is de vraag.

Lopend langs de beelden wordt merkbaar dat een opstelling van beelden, hoe divers ook, niet automatisch resulteert in een goede expositie, juist als daar een paar topwerken bij zijn. Want naast die toppers vallen de minder sterke beelden extra op. De paaltjes met informatie staan ergerlijk dicht op de kunstwerken. Hoewel de cruciale snijpunten van wegen binnen Plan Zuid zijn benadrukt met in het oog vallende beelden, staan de overige beelden daar tussen opgesteld zonder dat er echt een geheel ontstaat. Romeyn's 'vrolijk' blijkt een iets te mager uitgangspunt om de opstelling van grotendeels boeiende beelden aaneen te smeden tot een stevige expositie.

Sculptuurroute ArtZuid, 16 augustus t/m 25 oktober 2009

 

Comments