Beaufort04

Beaufort04. Beelden aan de Vlaamse kust

Voor de vierde keer is Beaufort04 van start gegaan. Een triënnale die kunst naar het publiek brengt door het te koppelen aan zon, zee en strand. De hele zomer kan jong en oud genieten van kunst en cultuur. Beaufort is laagdrempelig en toegankelijk met verschillende kunstwerken waar kinderen op mogen klimmen of in kunnen kruipen. Langs 65 kilometer kustlijn staan imposante beelden op dertig locaties. Met de kusttram zijn ze goed te bereiken. 

 

Door Els Vegter

De organisatie van deze vierde triënnale aan de Belgische kust is top. De curator van Beaufort04 Phillip Van den Bossche heeft een bont gezelschap aan internationale kunstenaars verzameld. Wat hen bindt zijn hun Europese wortels. Er was domweg geen geld om kunstenaars van over de oceaan te laten komen. Beaufort04 staat onder druk. De hele onderneming heeft aan een zijden draadje gehangen. Ook in België zijn cultuurbezuinigingen een feit. Waar de kunstroute in 2009 nog vijf miljoen te besteden had, is dat in dit jaar teruggelopen naar 3,5 miljoen subsidie. Dat bedrag klinkt misschien hoog maar er gaat veel geld naar logistiek, transportkosten van de kunstwerken en naar verzekeringsgelden.  

Faun op de uitkijk

Beaufort04 speelt zich af op binnen- en buitenlocaties. De beelden aan het strand spreken het meest tot de verbeelding. Met name de joekels zoals de ‘champignon’ van Les frères Chapuisat in Nieuwpoort, een Zwitsers kunstenaarsduo dat wars is van conceptueel werk. Hun verdwaalde zwerfkei Erratique is een rasterwerk van betonijzer en kippengaas waarover beton is gestort. Het oogt als een massieve klomp steen in de vorm van een champignon. Onderin is een piepklein muizengaatje waar lenige volwassenen en kinderen moeiteloos doorheen kruipen. Het duo dwingt hun publiek wel vaker op de knieën. Eenmaal binnen is het een soort Indiaanse zweethut van formaat en lijkt de dakbedekking ineens bijzonder fragiel met allemaal kleine tochtgaatjes en spleetjes waar het licht gefilterd door binnenstroomt. Binnen krijg je zicht op de houten constructie die er dan weer heel knullig eenvoudig uitziet; een paar latten tegen elkaar, meer is het niet. Van buiten blijft het echter de uitstraling van een imposante zwerfkei behouden of een hunebedsteen die er al miljoenen jaren ligt. Een schoolklas met Franse kinderen rent joelend op dit kunstwerk af en verdringt zich voor de nauwe opening. Ze willen allemaal naar binnen en kijken wat daar is. Verderop aan het strand van Koksijde staat de faun van Melita Couta uit Cyprus. De mythologische figuur The Wanderer heeft een eenhoorn op zijn hoofd en twee vissen in beide handen. Hoog boven de duinen kijkt hij uit over de zee. Wat zou hij waarnemen? Waar droomt hij van? Het beeld torent hoog boven ons uit en speelt in op het bijgeloof van vissers en ademt verlangen uit. Koksijde is gezegend met een duingebied dat pal aan de provinciale weg begint. ‘De Hoge Blekker’ is in de wijde omgeving bekend en een wonderschoon mooi beschermd natuurgebied meer dan dertig meter boven de zeespiegel. Op de top van deze duinoase heeft Zilvinas Kempinas zijn installatie Tripods van driehonderd aluminium staven geplaatst. Een kunstwerk dat betekenis krijgt door de aanwezigheid van licht, lucht en een fascinerend duinlandschap. De zon blikkert op het materiaal waardoor de zes meter hoge staven twinkelen in het zilver. Als de wind waait, beweegt de hele installatie ritmisch van links naar rechts. Een prachtig transparant werk dat de omgeving volledig tot zijn recht laat komen. Een heerlijk vakantiegevoel geeft de bus van het kunstenaarsduo Feipel & Bechameil. Voor de pier van Blankenberge ligt Many Dreamsin het zand als een gestrand fossiel. Kinderen klimmen de Volkswagenbus van wit polyester in en uit. De containers van Flo Kasearu gaan zo op in het landschap dat ze nauwelijks opvallen. Menigeen loopt voorbij aan de roestige objecten in bootvorm. Leeg en nutteloos staan de containers langs de kustlijn te wachten op een vracht die nooit komt. Coast to coast is een opvallende onopvallende installatie aan het strand van Bredene.

Zandworm

Een voorspelbaar beeld vind ik de sculpturen van de Franse beeldhouwer Bernar Venet. Zijn cortenstalen bogen op de dijk van Wenduine verbeelden leestekens maar 216.5’ Arc x 21 prikkelt mijn fantasie niet. Teveel een beeld-beeld. Het cortenstalen beeld Two Corten Armours op het strand van Westende van Magdalena Abakanowicz uit Polen spreekt mij meer aan. Het laat twee schedels zien van vogels. In deze omgeving denk je dan gelijk aan meeuwen. Schedels zijn voor de kunstenaar de drager van instincten en gevoelens. Ze stijgen uit boven het intellect. Een prachtig beeld tussen duin en kustlijn wat uitnodigt om rondom te lopen. Keer op keer. De enorme toeters van Ivars Drulle op het strand van Middelkerke zijn ook geweldig. Het refereert aan een object waarmee vliegtuigen vroeger werden opgespoord voordat er radar bestond. Als je je oor te luisteren legt tegen het taps toelopende gat hoor je de zee versterkt ruisen. I can hear itis de titel van deze in situ installatie waarbij een rank, bronzen beeldje van een vrouw het voorbeeld geeft. Ik kan me voorstellen dat dit voor kinderen heel suggestief werkt, bovendien is niet alleen aan de oren gedacht, erop klimmen mag ook. De gemeente Middelkerke heeft inmiddels besloten het werk aan te kopen. 

Het meest angstaanjagend vond ik de honden van Paolo Grassino. Zijn installatie Analgesia staat zowel in het museum MEC Staf Versluys als aan het strand van Bredene. De honden verbeelden onze angst om alles wat we hebben te bewaken. In het museum zijn het zwarte pallets met honden van rubber. Op het strand staan autowrakken met honden eromheen die je agressief aankijken. Zeer levensecht en dreigend. De titel van het werk verwijst ook naar aspirines die verdoven evenals de samenleving verdooft is en soms geen greep meer lijkt te hebben op de gebeurtenissen. 
Een ander imposant werk is Sandwormvan Marco Casagrande uit Finland. Deze kunstenaar balanceert op de grens van beeldende kunst en architectuur. De omgeving, het duinlandschap van De Haan, is voor hem inspiratiebron voor zowel vorm als materiaal. Casagrande heeft de vorm enorm opgeblazen en maakt gebruik van de techniek van het manden vlechten en sluit zo aan bij een traditie. Met duizenden wilgentenen en takken zijn tientallen mensen arbeidsintensief aan de slag geweest. Dat voel je. Dat proef je. Dit beeld spreekt mij het meeste aan. Door de organische vorm, door de grootte, het materiaal en omdat je erin kan. Het spel van schaduw en licht is betoverend als je de ingewanden van de worm betreedt. Het zand onder je voeten doet volledig mee in het lijnenspel. Dit is Beaufort pur sang.

Sprekend huis 

Naast de vele buitenlocaties zijn er ook een aantal binnenlocaties zoals een oud 18eeeuws huis, een museum, een abdij en een kasteel in Koksijde. In dit karakteristieke kasteel is de installatie Oeuvres divers geplaatst van het Franse kunstenaarscollectief Clair Fontaine. Zij stelt de Franse identiteit ter discussie door het ophangen van de Franse driekleur in drievoud. Alleen de vlaggen hangen op zijn kop, halfstok en de kleurenbanen zijn vreemd verdeeld. Een brede witte strook naast een klein randje rood en blauw. Het is een conceptueel werk dat over de globalisering gaat en de Europese identiteit. Een interessante boodschap maar als beeld vind ik het niet interessant. Ook aan het kleine is gedacht, weliswaar in een krankzinnig groot en luxe pand in Nieuwpoort. Hier zit het grote geld; gigantische jachten schommelen in de haven. Nedko Solakov brengt het kleine tot uitdrukking met zijn kritische en humoristische teksten die hij met viltstift heeft aangebracht op de vreemdste plekken in een oud, vervallen pand met uitzicht op zee. The Mumbling Houseis ontstaan doordat de kunstenaar een maand lang in het huis gebivakkeerd heeft. In de prachtige Villa Hurlebise in art-nouveaustijl kom je zijn teksten tegen op behang, bij de kachelpijp, op de stortbak van het toilet of rond het afvoerputje. Solakov maakt graag gebruik van de personificatie. Na Beaufort wordt de villa in volle glorie hersteld voor de Belgische VVV. De abdijtuin in Koksijde is ook een bijzondere locatie. De resten van de vroegere kerk zijn nog zichtbaar. In 2009 stond hier de installatie van de Nederlandse Krijn de Koning. Nu is de abdijtuin de schoot voor het meditatieve beeld van de Spaanse beeldhouwer Jaume Plensa. Een geknielde figuur van letters en tekens aan elkaar gesmeed, neemt door zijn transparantie nauwelijks ruimte in maar is toch krachtig aanwezig in een sfeer van verstilling. Plensa heeft een dertigtal grote beelden verspreid over verschillende grote steden. Deze figuur is er een van drie en getiteld Yorkshire Soul I. 

Spetter

De enige Nederlander die acte de présence geeft in deze Vlaamse beeldenroute is Folkert de Jong. Zijn eenzame figuur van PU-schuim staat niet op een zonovergoten strand maar op een tochtige plek aan de haven van Blankenberge. De manshoge figuur Monument voor een Saltimbaque stelt een nar voor, een clown waarin De Jong de rol van de kunstenaar weergeeft. De plek is mooi gekozen, pal naast het bankje waarop mensen zitten, kletsen en uitkijken over het haventje, doemt deze eenzame figuur op. Dit jaar doen twee Belgische kunstenaars mee. Nick Ervinck plaatste een knalgele, grillige, levensgrote sculptuur in de duinen aan het strand van Bredene. OLNETOP lacht je van verre tegemoet. Ervinck gebruikt digitale prints, video en tekeningen maar ook sculpturale vormen uit beschilderd gips, polyester en hout. Dit acht meter hoge beeld refereert aan opspattende hoge golven en wordt in de volksmond al ‘de spetter‘ genoemd. In Oostende was het werk Rock Strangers van de Belgische kunstenaar Arne Quinze nog niet geplaatst vanwege renovatie van de boulevard. In juni moet dit klaar zijn. Een ander beeld dat nog afgedekt was, bleek Untitled van Jannis Kounellis. De arte povera van groene flessen en een jutezak had ik graag met eigen ogen gezien aan de boulevard van Oostende pal naast het grote standbeeld van Leopold II. Jammer. Ik had graag de dialoog tussen die twee werken gezien. Jan Fabre was dit keer helaas niet van de partij. Hij heeft twee keer meegedaan aan Beaufort en zijn laatste werk Searching for Utopiais een zelfportret op een reuze-schildpad in brons. Het beeld is aangekocht door de gemeente Nieuwpoort. Ook tijdens deze triënnale zijn al verscheidene werken aangekocht door de diverse gemeentes. De Panne kocht Boundaries of Infinity van Norbert Francis Attard voor het gemeentehuis. Het aantal kunstwerken dat een permanente plek heeft gekregen aan de kust is na negen jaar Beaufort gestegen naar vijfentwintig.

Beaufort04, 31 maart t/m 30 september 2012

Lees ook: Beaufort01, Beaufort02 en Beaufort03

 

 

 

Comments