Beaufort06

Een stormachtige Beaufort 2018

 

De Triënnale Beaufort langs de Belgische kust doet haar titel eer aan. Stormachtig weer blaast zilte minidruppels in ons gezicht als we te dicht langs de kustlijn komen. De storm maakt de zee echter imposant en de kunstwerken hebben het visueel zwaar met de woeste golven als decor. De uitgenodigde kunstenaars wonen en werken stuk voor stuk ergens op de wereld aan zee. Ze zouden gewend moeten zijn aan dit landschap. Dat zie je niet terug in alle werken, naast veel indrukwekkende beelden, zie ik zeker enkele missers. 

 

Door Astrid Tanis

 

De afgelopen warme weken hebben me opportunistisch gemaakt; ik ril in mijn te dunne kleding. Ik ben blij met de gids die ons begeleid vandaag, de ervaring van andere edities herinner ik me als soms moeizame zoektochten langs een uitgestrekt gebied. Het eerste werk wat we zien in Knokke-Heist heeft de zee niet als decormaar wel als uitgangspunt. Het staat op een halve rotonde bij het Maurice Lippenplein. Jean-François Fourtou stapelde strandhuisjes tot een hoog vreemd gevormd bouwwerk en het spreekt mij direct aan. Bomen nemen het zicht gedeeltelijk weg en de politie heeft er een informatiekarretje voor gezet dat visueel stoort.Het geeft weinig blijk van loyaliteit van deze dienders met de tentoonstelling. Dit werk heeft ruimte nodig en zou het eigenlijk visueel heel goed doen op het strand. De keuze voor deze plek komt waarschijnlijk voort uit het feit dat het direct langs de kuststevig kan waaien. Op een andere plek in dezelfde gemeente staat een werk van Leon Vranken. Drie trappen rond een fontein, echter de fontein doet het niet op dat moment,waardoor de trappen betekenisloos worden. Bij de routekaart zie ik op een ontwerpschets hoe dit kunstwerk in een duinlandschap staat en dat komt beter over dan hier op een grasveldverscholen achter bomen alsof het eigenlijk niet gezien mag worden. 

De presentatie van een kunstwerk moetje nooit onderschatten. Zelfs een goed werk kan in een verkeerde omgeving ten onder gaan. Anne Duk Hee Jordan, plaatste twee grote boeien met een net en een kei ertussen aan de Vismijnstraat in Zeebrugge. Het beeld staat tegen een decor van de haven waar een imposante oude Russische duikboot ligt. Op de kade zelf ligt een schip dat nu dienst doet als attractie. Bolders,oude gebouwen en nieuwe bebouwing concurreren met dit werk waardoor het vervalt tot een van de vele beeldelementen. Pas later zie ik op de foto, hoe fotogeniek dit werk is en ik verbeeld me dat het staat op een plek waar je het minder verwacht en waar geen havens zijn. In een bos of op een plein in een havenloze stadverwacht ik dat de impact van het beeldkangroeien. 

Sympathiek


Jason Dodge schonk een kunstwerk aan het Zeepreventorium In De Haan. Het is een grote scheepsklok en bedoeld als gebruiksvoorwerp. Zonder gids hadden we dit kunstwerk nooit kunnen vinden. Je kan het maar vanuit een heel klein stukje van de weg en dan nog voor een klein deel zien. Dat komt omdat het Zeepreventorium zich bevindt op een prive-domein waar Beaufort bezoekers niet mogen komen. Hier verblijven tweehonderd chronisch zieke kinderen in relatieve afzondering. Als de kinderen een schip voorbij zien komen mogen ze de klok luiden zodat de inwoners van De Haan zich bewust worden van zowel het schip als deze groep afgescheiden tijdelijke bewoners. Eigenlijk moet je dit sympathieke werk meer als een geluidsinstallatie ervaren die communicatie tot stand brengt en minderals een visueel kunstwerk. Op deze stormachtige dag blijven schepen en kinderen denk ik binnen, we horen geen klokgelui.

 

Openluchtmuseum


Het leuke van de Triënnale van Beaufort is dat van de kunstwerken altijd een gedeelte blijft staan. De betreffende gemeentes waar de werken staan, kopen vaak de mooie duurzame werken aan als het gemeentelijke budget dit toelaat. Zo verandert de kustlijn langzaam in een groot openluchtmuseum.Op éénjaargang na bezocht ik iedere Triënnalehet voelt als een mooie herinnering als ik werken uit vorige edities opnieuw herken. Tegelijkertijd bekruipt me een licht gevoel van spijt om die ene gemiste editie. Ik trek bewust de scheidslijn om niet over de oudere werken te schrijven. Beaufort 2018 heeft prioriteit in dit artikelen ook al zijn de oude werken nog zo indrukwekkend, dit jaar biedvoldoende kijkplezier. Onwillekeurig trek ik wel een vergelijking en ik merk dat oude werken concurreren met de nieuwere en dat vraagt iedere nieuwe editie meer van de kunstenaars. Ze moeten niet alleen concurreren met een imposante natuur, maar ook met andere kunstwerken. Ik besef dat het hier een ongelijke strijd betreft, alleen de beste werken uit vorige edities mochten blijven. Onze gids informeert ons ook welke kunstwerken dit jaar wel en welke niet voor aankoop in aanmerking komen en ik merk dat ik doorgaans de keuzes begrijp. Het werk van Ryan Gander in Koksijde Bad mag blijven en het geeft meerwaarde aan de plek. De titel Really Shiny Things That Don’t Really Mean Anything geeft mooi weer wat we zien. Een grote bal opgebouwd uit diverse glimmende objectenwaarvan de functie niet duidelijk meer issteekt goed af tegen de bebouwing er omheen. Volgens Gander is het eigen aan de mens om van glanzende dingen te houden, omdat mensen van nature gefascineerd zijn door de eigen weerspiegeling en door een parallelle realiteit. Misschien zit hier iets in; ik herinner mij hoe ik als kind in de verschillende glimmers in de kerstboom keek, hoe mijn gezicht daarin vertekende. Ik vraag me af wat de tijd met dit kunstwerk gaat doen. Is het weerbestendig of heeft het regelmatig een poetsbeurt nodig. Ik neem me voor dit in latere edities van deze Triënnale te gaan controleren. Maar voor dit jaar is dit werk zeker een van mijn favorieten, samen met het werk van de Belgische kunstenaar Guillaume Bijl dat de titel Sorry draagt. Het staat in Oostende waar ik zelf ooit mijn eerste hondje kocht. Op een sokkel aldaar zit nu een beeld van een hond en er om heen zitten vier honden die deze held schijnbaar bewonderen. Op een plaquette staat dat dit de hond Jack betreft die in de Eerste Wereldoorlog verdienstelijk wasIn 1918 sneuvelde hij aan het front. Bijis een van die Belgische kunstenaars die soms absurdistische wendingen in zijn kunst laat zienJe ziet dat ook bij Panamarenko en veel andere eigentijdse Belgen. Ik weet het niet zeker, maar vermoedt dat het in de beeldhouwkunst met Marcel Broodthears begon. In de schilderkunst zag je het al bij Magritte. Ik kan niet anders dan met een bewonderende glimlach naar dit soort Belgische kunst kijken.

 

Voorkeuren


Naarmate we deze dag langer met de gids optrekken, ontwikkel ik langzaam een gevoel voor wat haar voorkeuren zijn. Ze heeft de meeste werken al regelmatig gezien en wordt zichtbaar blij van het ruiterstandbeeld van Nina Beier. Dit werk refereert aan klassieke oorlogsmonumenten en dat blijkt te kloppen want het zijn werkelijk oude beelden. Beier verzamelde ruiterstandbeelden die geen functie meer vervullen in de openbare ruimte. Afgeschreven beeldenzou je oneerbiedig kunnen zeggenGezamenlijk vormen ze een klein leger dat verzet biedt tegen branding en vergankelijkheid. De beelden staan in de zee en eb en vloed laten hun invloed gelden. Op het moment dat wij er staan is het hoog waterIn de verte kunnen we met moeite de paarden zien. Het water kolkt vervaarlijk rondom hun benen waardoor een grimmig beeld ontstaat. Ik neem zomaar aan dat de hele groep bij rustig weer een minder dreigende uitstraling geeft.

Een ander beeld dat de volledige waardering krijgt van onze gids zijn De Drie wijsneuzen van De Panne. Het zijn drie bustes op hoge zuilen die alledrie een andere richting opkijken. Richting Frankrijk, Engeland en Binnenland. Ik vraag niet ‘maar denk wel’ waarom niet ook een richting Nederland. Misschien is dat gewoon te ver weg. Het beeld is aangekocht, maar het onderdeel van de titel richting Engeland’ wordt veranderd in ‘richting zee’ op dringend verzoek van de burgemeester. Is Engeland ook te ver weg of heeft de burgemeester een persoonlijke weerstand tegen Engeland? De werkelijk reden blijft natuurlijk onbekend, maar in mijn hoofd blijft het Engeland; de (eigen)wijsneus die niet bij Europa wilt horen.

 

Als we de uitgebreide route aan het eind van de dag afgerond hebben, ben ik blij met de verwarming in mijn auto. Ondanks dat ik duidelijk positief ben over Beaufort 2018bekruipt mij een gevoel dat vorige edities iets sterker waren. Natuurlijk speelt de subjectieve beleving en het weer hier in zeker een grote rol. Een beeld als De Drie Wijsneuzen van De Panneziet er wellicht sterker uit als het zonlicht de neuzen overgieten sterk laat aftekenen tegen een blauwe lucht met hier en daar een wit wolkje. Vandaag was een grauwe dag met een egaal grijs bewolkte luchtaf en toe een regendruppel en een indrukwekkend wilde zee. Zeker niet de beste condities om van een buitententoonstelling te genieten. 

 

Beaufort 2018, 30 maart t/m 30 september 2018, langs de Belgische kunst, www.beaufort2018.be


Lees ook de artikelen over de vorige edities: Beaufort01Beafort02Beaufort03 en Beaufort04

 

 

Comments