Redactioneel   

Ik was niet van plan om het in dit nummer weer over politiek te hebben. Helaas door het gebrek aan visie en het dédain waarmee er door de regering op kunst en cultuur bezuinigd wordt, ontkom ik er niet aan. Ik vind dat we de met de botte bijl genomen kunst en cultuurbezuinigingen niet zomaar klakkeloos moeten accepteren. Dat als er bezuinigd moet worden de kunst hieraan niet ontkomt is te begrijpen, maar het is de onevenredig hoge wijze waarop de huidige regering dat doet die mij tegenstaat. Ik irriteer mij ook aan de door de van weinig gevoel tonende en onrealistische uitspraken van een aantal politici, waaronder de uitspraak van ‘onze’ staatssecretaris Halbe Zijlstra van Cultuur, dat kunstenaars na het verlaten van de academie direct maar op eigen benen moeten staan en geen gebruik mogen maken van subsidies. Ik vraag mij af: waarom niet? Elke ondernemer moet toch eerst iets kunnen opbouwen, voordat hij of zij er van kan leven. Waarom komen boeren wel voor landbouwsubsidies in aanmerking en krijgen commerciële voetbalclubs financiële ondersteuning van gemeentes. Geef een startende kunstenaar ondersteuning tijdens de opbouwfase van zijn kunstonderneming en creëer een vangnet voor als het even niet mee zit. Zodat het niet gelijk over en af is als het even tegenzit.

(Beeldend) kunstenaars blijven wel doorgaan met het maken van kunst. Het zit in zekere zin in hun bloed. Echter als de kunstenaar alleen van de kunst niet kan leven en via een (bij)baan geld erbij moet verdienen, resteert onvermijdelijk minder tijd voor de kunstproductie. Of dit resulteert in minder goede kunst kunnen we de komende jaren ervaren. De bezuinigingen treffen niet alleen de uitvoerende kunstenaars. Een van de plannen van de staatssecretaris is om vijf presentatieruimtes te sluiten. Dit houdt in dat het personeel; directeuren, curatoren en ondersteunend personeel, op straat komen te staan. De verhuurders van deze presentatieruimtes ontvangen geen huur meer, etc. Indien kunstenaars zich genoodzaakt zien te stoppen met het produceren van werk, krijgen o.a. toeleveranciers van kunstenaarsbenodigdheden en atelierverhuurders minder inkomsten. Uiteindelijk leveren de bezuinigingen volgens mij de staat geen geld op, maar gaat het geld kosten. Diegenen die zonder werk komen, vragen een uitkering aan en de bedrijven die verdienen aan kunst hebben een lagere BTW-afdracht en betalen minder aan de schatkist, als ze al niet failliet gaan. Ik vraag me af, of de bezuinigingen wel goed doorberekend zijn.

Momenteel lijkt het desastreus voor de kunst en cultuursector dat het neoliberalisme zijn intrede deed. Een aantal jaren geleden had ik het gevoel dat Nederland een gidsland was met een goed sociaal klimaat, waarbij er ook aandacht was voor andere waarden dan alleen het maken van winst. Helaas is dat nu aan het afbrokkelen. Een voorbeeld voor ander landen wil ik ons land niet meer noemen.  

Wat kunnen wij er aan doen. Laten horen dat je het er niet mee eens bent is één ding, maar de vraag is hoe je het kan veranderen. Ik heb helaas ook geen directe oplossing, maar het lijdzaam over ons heen laten komen vind ik geen optie. We moeten veel discussiëren en schrijven over wat de bezuinigingen werkelijk inhouden en wat de gevolgen zijn en proberen anderen te overtuigen dat dit niet de samenleving is die we willen. In de hoop dat er over 4 jaar (of eerder) weer verkiezingen zijn en de kiezers dan stemmen op meer medemenselijke partijen met een visie op kunst- en cultuurbeleid. 

John Blaak