Beelden 3#2019

Beeldenmagazine 3#2019, jaargang 22, nr. 87

 

Redactioneel

 

De belangrijkste tentoonstelling deze zomer was de Biënnale van Venetië. Daarnaast waren er ook in de ons direct omringende landen enkele tentoonstellingen die de moeite van een bezoek waard waren, namelijk in Duitsland, Buga in Heilbronn en in België het Kunstenfestival Watou. En in ons land o.a. Delirious in de Lustwarande in Tilburg, Art Zuid in Amsterdam en het Kunstenfestival Aardenburg. Helaas hebben wij in dit blad niet de ruimte om aan al deze tentoonstellingen aandacht te besteden. Mijn stille wens is dat het blad nog groeit en we in de toekomst steeds meer ruimte krijgen. Dat kan alleen als we meer inkomsten genereren door de advertentieverkoop en het abonneebestand nog meer aantrekt.

In dit nummer besteden wij aandacht aan een aantal tentoonstellingen die m.n. de klimaatverandering en de wereldproblematiek als onderwerp hebben, of aanhangig maken zoals Stormy Weather, Labiomista en de Biënnale van Venetië. Lees meer…

 

Verborgen schatten: Museum Henriette Polak Zutphen

 

Henriette Antoinette Polak-Schwarz (1893-1974) is de naamgever van Museum Henriette Polak voor figuratieve kunst in Zutphen. Ze was gehuwd met jurist en filosoof Leo Polak die in de Tweede Wereldoorlog om het leven werd gebracht in concentratiekamp Sachsenhausen. Zelf wist ze de oorlog te overleven en werd daarna zeer actief als bestuurder en mecenas. Zo was zij een van de oprichters van het Humanistisch Verbond, het A.H. Gerhardhuis, een humanistisch verzorgingshuis voor ouderen in Amsterdam en het Rosa Spier Huis, woon- en werkcentrum voor (ex-) kunstenaars en wetenschappers in Laren. Op cultureel gebied kon door haar inbreng het museum in Zutphen gerealiseerd worden. 

De bemoeienis van Henriette Polak met de beeldende kunsten dateert van 1964. Toen kreeg kunstenaar Joop Sjollema opdracht voor het Gerhardhuis haar portret te schilderen. Tijdens de poseersessies vestigde Sjollema er haar aandacht op dat sinds COBRA (1949) het creatieve proces de beeldende kunsten domineerde en er binnen de museale wereld steeds minder belangstelling was voor figuratieve kunst. Hij wist haar ervan te overtuigen dat een museum gewijd aan de voortzetting van de academische, figuratieve kunst gewenst was. Henriette Polak riep daarom in 1968 Stichting Henriette Antoinette in het leven met als doel het aankopen van kunst ‘…waarvan de belangrijkheid ten gevolge van de heersende tendensen (abstractie, conceptuele kunst, PA) niet voldoende wordt onderkend’. Een beoordelingscommissie zorgde voor de opbouw van een consistente collectie figuratieve kunst: schilder- en beeldhouwwerk en werk op papier. 

 

Cross-overs in de kunst: Oscar Santillán 

 

Kunstenaars die de gebaande paden verlaten en het avontuur aangaan, ontwikkelen vaak spannende cross-overs. Door zich op een totaal ander medium te richten dan waartoe ze zijn opgeleid of een bijzondere mix aan media toe te passen, krijgt hun werk een nieuwe dimensie. De Ecuadoraanse kunstenaar Oscar Santillán begon als schrijver en werd pas later kunstenaar. In zijn intrigerende werk, gaat het vooral om het aspect van het verborgene. Santillan nodigt ons uit om met hem de dunne scheidslijn te onderzoeken tussen kunst en wetenschap. Hij brengt ons daar waar het zichtbare en onzichtbare elkaar ontmoeten. 

In februari ontmoette ik Oscar Santillán tijdens ARCOmadrid, waar hij een solo had bij Copperfield Gallery uit Londen. Daar liet hij onder andere twee werken zien uit Solaris, een project geïnspireerd op astronomie en archeologie. Terug in Nederland sprak ik met hem in een gerenoveerd schoolgebouw in Den Haag, waar hij zijn studio heeft. 

EB: Je begon je kunstenaarscarrière als schrijver van korte verhalen. Zijn er specifieke Zuid-Amerikaanse schrijvers wier werk je apprecieert? 
OC: Heel lang heb ik verhalen van Jorge Luis Borges gelezen. Voor mijn solo Zaratán in Witte de With Center for Contemporary Art in 2016 maakte ik gebruik van Borges’ Book of Imaginary Beings als bezieling voor de werken op de tentoonstelling. En ik lees momenteel een interessante roman van de Argentijnse schrijfster Pola Oloixarac. Sciencefiction, geschreven in een hele inventieve taal.

 

Tirzo Martha is hot! Winnaar 11e Wilhelminaring

 

Tirzo Martha (Curaçao, 1965) is de winnaar van de 11e Wilhelminaring. Wat ben ik trots op het feit dat een eilandgenoot deze prijs heeft gewonnen. Martha is een van die bijzondere kunstenaars die zowel sociaal geëngageerd is, grenzen durft op te zoeken van het artistieke en alledaagse voorwerpen een podium geeft waardoor ze nieuwe betekenis krijgen.

De Wilheminaring bestaat sinds 1998 en is een tweejaarlijkse landelijke prijs voor de beeldhouwkunst. De prijs wordt toegekend aan een belangrijke Nederlandse beeldhouwer en vraagt naast aandacht voor het oeuvre van de winnaar ook die voor de beeldhouwkunst in haar breedte. Tirzo Martha is door de jury unaniem als winnaar gekozen, in het rapport staat onder andere: ‘Zijn onconventionele materiaalgebruik is daar op velerlei wijze de drager van en staat dwars op het aloude idioom van marmer, staal, stam. Emmers, wasknijpers, gevonden voorwerpen, autobanden, tekstborden, afgedankte spullen vormen de grondstoffen van zijn assemblages en sculpturen die altijd afgewogen en uitgebalanceerd zijn’.

PM: Wat betekent deze prijs voor je?

TM: De prijs is eigenlijk een dubbele erkenning.  Het is een oeuvreprijs en het gaat over al mijn werk als kunstenaar. En omdat ik zowel op Curaçao als in Nederland werk, is het een bevestiging van de aandacht die er in Nederland voor mijn werk is.’ Lees meer...

 

Stormey Weather


De meest recente hittegolf zindert nog na onder het dakgewelf van het kerkgebouw, waar dertien kunstenaars van verschillende nationaliteiten tot en met 13 oktober werken tonen, waarin klimaatverandering en sociale rechtvaardigheid centraal staan. Vanwege uitbreiding en renovatie is het Arnhems Museum tijdelijk gesloten en wordt vanwege de continuïteit uitgeweken naar De Kerk aan het Sint Walburgisplein. Zoals de tentoonstellingstitel en de thematiek al doen vermoeden; donkere wolken pakken zich samen aan de horizon. Er is storm op komst. Een naar neerslachtigheid neigende toeschouwer krijgt nogal wat te verstouwen bij een bezoek aan Stormy Weather  want over het geheel genomen is de tentoonstelling een felle aanklacht tegen de kortzichtigheid van de mensheid. De wijze, waarop we natuurlijke rijkdommen aan de wereld onttrekken kan niet anders dan uitlopen op een vernietigende catastrofe. En juist die delen van de wereldbevolking, die nog het minst bijgedragen hebben aan die situatie, lijken het hardst getroffen te gaan worden door de consequenties ervan. Zie in dat licht maar eens je goede humeur te bewaren. De deelnemende kunstenaars, afkomstig uit verschillende werelddelen, hebben gemeenschappelijk, dat ze bruggen slaan tussen wetenschap en kunst. Research en persoonlijke betrokkenheid vormen de basis van de getoonde kunstwerken.

Rijswijk Textiel Biënnale 2019

 

Museum Rijswijk presenteert de zesde aflevering van de Textiel Biënnale. Tweeëntwintig  kunstenaars tonen op hoeveel, verbazingwekkende manieren, met textiel kan worden gewerkt. Natuurlijk is textiel ook is een langzaam medium. Je ziet aan de werken hoeveel tijd en toewijding er nodig is om tot resultaten te komen. Toch blijkt het heel goed mogelijk om in te gaan op de actualiteit. De Australiër Paul Yore levert daarvan een verbluffend staaltje. Maar er is ook verdieping en humor. De verwachtingen die de vorige vijf edities van dit evenement hebben opgeroepen, worden meer dan waargemaakt.

In de grote zaal beneden in het museum zien we twee werken van Paul Yore, die zichzelf afficheert als queer, sadist, heks, misantroop, nudist en heiden. In eerste instantie zie je alleen maar een kakafonie aan kleuren met een enkel hoofdthema dat eruit springt, zoals een naakte travestiet of een krijsende bisschop. Bij nader inzien gaat het om een furieuze schop tegen alle rotzooi waarmee we in onze tijd worden doodgegooid. Elk van de twee werken is verzadigd van beelden uit onze consumptie- en mediacultuur in de meest bizarre combinaties. Hier is zelfs een kunstenaar als Grayson Perry braaf bij. 

Yore is homosexueel en daar komt hij rond voor uit. De doeken, die uit duizend en een onderdelen bestaan, maken reclame voor het Queer Liberation Front en tippen onverbloemd de meest kinky seksuele toestanden aan.

 

CODA Paper Art 2019


Elke twee jaar staat het CODA Museum te Apeldoorn in het teken van actuele kunst en design gemaakt van papier en karton. Tijdens deze editie Paper Art 2019 is het werk te zien van 39 kunstenaars en ontwerpers uit binnen- en buitenland. Van ruimte-vullende installaties tot kleine objecten en sieraden, van gedigitaliseerde animaties tot ‘ouderwetse’ papierknipkunst. De werken zijn uiteenlopend in thematiek, benadering en materiaalverwerking, alhoewel er zeker ook verbanden zijn tussen de verschillende kunstwerken. De aard van het materiaal alleen al, eenvoudig papier en karton dat vaak eerder is gebruikt, zorgt ervoor dat gedachten aan duurzaamheid en verspildrift naar boven komen drijven. Een rondje langs enkele (ecologische) dromen van papier. 

Wie de trappen naar de brede tentoonstellingsruimte afdaalt, ontmoet een koene ridder te paard die met een hand naar voren wijst. Selfportrait of Captain Braveheart is een zelfportret van Couzijn van Leeuwen en het beeld wordt hier prominent getoond als een eerbetoon aan deze kunstenaar die onlangs overleed. Couzijn van Leeuwen werkte vanaf 2002 vooral in karton, met een nietmachine als belangrijkste instrument. Hij ging heel intuïtief te werk en maakte sprookjesachtige kartonsculpturen: kasten gevuld met schalen en Tangpaarden, beelden van dieren vooral vogels, planten en onderwaterwerelden. 

 

Schepper naast God: LABIOMISTA

 

Volgens Koen Vanmechelen, de stichter van LABIOMISTA, is een door de tijd gewonde plaats als Genk (B.) bij uitstek de locatie waar de creativiteit een antwoord kan geven op een duurzame ontwikkeling van de mensheid. LABIOMISTA moet de uitgelezen plek gaan zijn waar het debat gevoerd wordt over hoe groot de kans is om als mensheid te overleven nu de natuur niet meer te redden valt. Een plek waar de ultieme betekenis van diversiteit en verbinding centraal staat en waar kunst, wetenschap en gemeenschap een intieme driehoeksverhouding zijn aangegaan. Welkom in LABIOMISTA, een ode aan de mix van het leven. 

WIJ ZIJN VAN HIER. WANT WIJ KOMEN VAN VER OM VAN HIER TE ZIJN, stelt de uit metaal gezaagde tekst langs het omringende hekwerk aan de buitenzijde van het landgoed LABIOMISTA. Aan gene zijde ervan een dode boom die tussen de takken van zijn gevorkte kruin een gigantisch wit ei klemt. Een paar stappen verder een tweede stalen guirlande met de tekst GLOBAL EXISTS ONLY THROUGH THE GENORISITY OF THE LOCAL. Treedt binnen via The Ark, de toegang tot het park, de poort naar de wereld. Het park van 24ha in de wijk Zwartberg is de laatste van de drie voormalige mijnbouwgebieden die de stad Genk in de afgelopen jaren heeft herontwikkeld.

 

Play Station. Spelen bij Sloterdijk
 
Als treinreiziger ben ik al eens verdwaald op station Sloterdijk. Ik kon de juiste aansluiting niet vinden. Dat is ook lastig op een station met een ongelijkvloerse kruising van sporen. Nu stap ik uit om me te laven aan Play Station Sloterdijk. Ik wil me eens extra te laten verwennen door kunst waarmee je kunt spelen, want spel is het begin van alle cultuur, heb ik ooit begrepen uit het boek Homo Ludens van Johan Huizinga uit 1938. En het spel wordt herontdekt in de kunst, getuige de projecten die zich er her en der door laten inspireren, van Kortrijk (B.) vorig jaar tot Utrecht en Heerjansdam dit jaar. Eens kijken wat hier te doen is.
Allereerst drijft de stampende muziek uit een stapel knalrode containers mijn bewustzijn binnen. Druk pratende mensen verdringen zich achter een wankele schutting van zwart kunststof, die om een gebouw uit een stapel knalrode containers is geplaatst. Het blijkt een café. Ik zie meer containers aan de overkant van de weg. Losjes samengestelde stapelingen met serre-achtige constructies bovenop, een beetje in het wilde weg bij elkaar gezet. Daartussen een wijngaard en dichter naar het station toe een fleurige bloementuin. Heel fijn en verrassend, maar dit heeft niets met het Play Station te maken, besef ik. Ik ben er al gauw achter dat het container-gehucht een project is van Studio Valkenier, die zich in Amsterdam al eerder onderscheidde met bouwsels uit afgedankte spullen. Met deze ingreep krijgt ook deze kale kantooromgeving, waarin je moeilijk een structuur kunt ontwaren, opeens een kern.

Delirious. Een jubileum in het bos

 

De tiende editie van Lustwarande is een feit. Het barokke park De Oude Warande uit 1715 bij Tilburg, is een prachtig podium voor vijfentwintig hedendaagse kunstenaars uit elf landen geselecteerd door curatoren Chris Driessen en David Jablonowski. De euforische titel Delirious verwijst naar een veronderstelde nieuwe hang naar materialiteit of fysieke sculptuurpraktijk. Daar kun je natuurlijk  ook anders over denken. Voor de curatoren was dit echter uitgangspunt om tot hun keuze voor de kunstenaars te komen. Naast enkele bekende kunstenaars zoals Sarah Lucas en Camille Henrot zijn er opvallend veel ‘nieuwe’  kunstenaars of in ieder geval voor mij onbekende namen. Veel werk is speciaal gemaakt of aangepast voor deze editie en dat maakt een bezoek aan Lustwarande tot een verrassende ervaring.

In de hedendaagse beeldcultuur zou weer sprake zijn van een groeiende fascinatie voor het materiële. Kunstenaars zouden een toenemende neiging hebben zich van het beeldscherm af te wenden om weer in contact te komen met fysieke materialen, aldus de inleiding in de begeleidende catalogus. Met hetzelfde gemak kun je het tegendeel beweren, zeker als je de laatste jaren de eindexamenexposities hebt gevolgd van de verschillende academies. Daarbij valt juist op dat jonge makers zich eerder druk maken over globalisering, identiteit, migratie en duurzaamheid waarbij digitale concepten, performances, videokunst en internetplatfora de toon zetten. De liefde voor klei, hout, textiel of marmer speelt daarbij geen rol van betekenis.

 

De 58ste Biënnale van Venetië brengt crisis door kunst

 

Witte wolkenpluimen stijgen uit boven de imposante ingang van het centrale paviljoen in de Giardini della Biennale, waardoor de bezoeker in mist gehuld wordt. Deze installatie van Lara Favaretto zet meteen de toon van de 58ste editie van de Biënnale van Venetië: spectaculair maar dreigend en naargeestig. Dit jaar is de hoofdtentoonstelling samengesteld door curator Ralph Rugoff, directeur van de Hayward Gallery in Londen. De socio-economische en ecologische misstanden die overal in zijn tentoonstelling opduiken en de doemboodschap ‘als we zo doorgaan, gaat de wereld eraan’ komen ook terug in veel van de landenpaviljoens.

De rode draad die door Rugoffs tentoonstelling May You Live in Interesting Times loopt, wekt geen gevoel van optimisme. De ene na de andere crisis wordt door de kunstenaars gerepresenteerd, van klimaatverandering tot polarisering en migratie. De installatie Can’t Help Myself van Sun Yuan en Peng Yu waarnaar in de wandelgangen wordt verwezen als ‘het beest’, bestaat uit een reusachtige robot gevangen in een doorzichtige kooi en geprogrammeerd om bewegingen uit te voeren terwijl het een stroperige, bloedrode vloeistof door de ruimte veegt. Het lijkt een mechanische moordmachine, tot stand gebracht door de menselijke drang naar technologische ‘vooruitgang’. Niettemin zijn er verschillende kunstenaars die een opgewekter geluid laten horen.

 

Sporen van Krijn Giezen in GEM

 

Krijn Giezen genoot vooral eind jaren ‘70 een behoorlijke bekendheid. Zijn aandacht voor de relatie tussen mens en natuur en ambachtelijke vindingrijkheid paste goed bij de Europese kunst uit die tijd, maar hoe is het om zijn werk zo’n 40 jaar later te zien te midden van jonge eigentijdse geestverwanten? GEM in Den Haag geeft met de tentoonstelling Een ongewone wandeling - sporen van Krijn Giezen een indruk.

Een bril met een drijvertje, of kreeftenpoot-vormig bestek om schaaldieren mee leeg te eten, maar ook een zwierig getekende handleiding om bokking schoon te maken; het is een greep uit de door Krijn Giezen ( 1939 - 2011) in 2004 uitgegeven ‘mailordercatalogus’ met ‘uitvindingen’ van zijn hand. Alles in een aandoenlijke houtje-touwtje lay-out. De catalogus maakt deel uit van een ruime collectie van de vele kunstenaarsboeken die Giezen gedurende zijn leven maakte. In GEM worden ze getoond naast verschillende autonome werken, collages en objecten. De thema’s van Giezen getuigen van een niet aflatende fascinatie voor het dicht bij de natuur staande ambachtelijke, waarin handleidingen, recepten en uitvindingen een rode draad vormen, liefst in relatie tot de visserij. Zijn jeugd in Noordwijk heeft daar onmiskenbaar invloed op gehad. Als vertegenwoordiger van Nederland op de Biënnale van Venetië in 1978 deelde hij zelf vers gevangen vis uit aan het publiek. Zijn ijzeren rookoventje en de steelpan met extra verlengde steel ontbreken in Den Haag niet.

 

Peter Zegveld. Horen, zien en huiveren

 

Twee jaar na de succesvolle zomerexpositie Ik speel, dus ik ben maakt het Rijksmuseum Twenthe opnieuw ruim baan voor kinetische kunst. In Enschede is een solo-expositie te zien van het theatrale en speelse werk van Peter Zegveld, waarin beeld en geluid net zo belangrijk zijn als de beweging zelf.

Peter Zegveld is een enorm veelzijdige kunstenaar. Hij houdt zich bezig met theater en televisie, met performances, tweedimensionale kunst en met muziek. In de installaties die hij de laatste jaren maakt, komen al deze disciplines samen. Dat resulteert in een veelzijdige stoet van bewegende beelden, die met zichtbaar plezier en inventiviteit gemaakt zijn. Veel installaties zijn overgoten met een forse dosis humor, terwijl anderen vooral een grimlach veroorzaken. Ondanks al het lawaai en de verrassende, visuele effecten, gaan deze beelden ook over wat ons ten diepste beweegt. Zegvelds werk is allereerst een ode aan de verbeeldingskracht. In combinatie met beeld en geluid verandert een simpele houten kist bijvoorbeeld in de suggestie van een woeste rit op een paard, net zoals een doodgewone ballon getransformeerd wordt tot de spreekwoordelijke geest in de fles. Bewegingssensoren activeren projecties van primitieve ‘emoticons’ die met hun klagelijk geroep om papa of mamma, meer zijn dan alleen maar grappig en vindingrijk. Ze appelleren ook aan onze universele verlatingsangst en aan onze rol als kind en/of ouder. 


Baarlo Steengoed. Kastelendorp wordt kunstdorp

 

Alles begon met een naderende viering, kastelen en een goed ingeburgerde beeldhouwer van Japanse afkomst. Baarlo leefde naar achthonderd jaar stadsrechten toe in de zomer van 2019. Het ligt na honderden jaren nog steeds middenin het groene, bosrijke hart van de omgeving. Met vier kastelen in dit Limburgse dorpje heeft Baarlo een zelfbewust imago. Maar is een chique kastelenimago ook genoeg voor de toekomst van Baarlo? De beeldhouwer Shinkichi Tajiri dacht het wel. Sinds 1962 woonde hij met zijn vrouw Ferdi en zijn twee dochters in Kasteel Scheres. De beroemdheid van Tajiri en zijn visuele aanwezigheid waren waarschijnlijk aanleiding genoeg om op het idee van een internationaal beeldhouwsymposium te komen voor de vieringen. Daaruit vloeide voort dat zes beelden in het achthonderdste jaar hun weg vonden naar de openbare ruimte van Baarlo Stichting Baarlo Leeft!, in 2009 opgericht om de leefbaarheid en branding van Baarlo meer vorm en inhoud te geven, heeft in 2017 het initiatief genomen om Baarlo Steengoed! te organiseren.

Internationale beeldhouwers moesten uitgezocht worden om zonder een vast thema werk te komen maken. Uiteindelijk heeft het dorpspubliek gekozen voor beelden van vier internationale en twee Nederlandse kunstenaars. Elke kunstenaar had conceptschetsen van twee beelden voorgelegd. De verjaardagsviering van dit oude middeleeuwse stadje kwam na de uitnodigingen op gang. De ruim 6.500 inwoners van Baarlo werden aangespoord om het beeldhouwsymposium van 9 tot 30 juni 2018 te ondersteunen. Het project moest iets van het hele dorp worden. 

 

PadenBanen. Buiten de gebaande paden 

 

Een van de kerntaken van de provinciale kennis- en uitvoeringsorganisatie Kunstloc Brabant is het verbinden van kunst en samenleving. In het in 2015 gestarte project FoodLabPeel was het doel om verrassende, creatieve en vernieuwende oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken in de Peel te ontwikkelen, waarbij kunstenaars en boeren in co-creatie werkten aan actuele vraagstukken op het platteland. Een van de deelnemende  kunstenaars was Koen Vanmechelen die gekoppeld werd aan varkenshouderij de Heyde Hoeve. Door de tussenkomst van deze kruisbestuiver werd een start gemaakt met het kruisen van varkens in het proces naar authentieke varkens die duurzaam voedsel, voedselzuinigheid en respect voor leven uitdragen. Het resultaat van de eerste kruising is LUCY, een varken dat haar genen mengt met andere varkensrassen. Elk van haar nakomelingen is genetisch diverser dan zijzelf. LUCY ligt daarmee op de snijlijn van biologie, antropologie, economie, kunst, filosofie en sociologie. Inmiddels staan LUCY en haar nakomelingen onbewust van grote woorden vredig te wroeten in de akkers, bossen en weilanden van België en Nederland.

Een andere gebiedsontwikkeling waar Kunstloc bij werd betrokken was het iets westelijker van de Peel gelegen natuurgebied de Maashorst, met een oppervlakte van 3.500 ha. Daar kregen ontwerpers Krijn Christiaansen en Cathelijne Montens (KCCM) de opdracht om de karakteristieke dreven te markeren, die de bezoekers houvast moeten bieden in het veranderende landschap. Door het ophalen van verhalen van bewoners en deze te combineren met aspecten uit de geologische geschiedenis van het gebied zijn er onder de titel PadenBanen een achttal bijzondere kunstwerken ontstaan die de betekenis van het landschap en van de fauna die er leeft nadrukkelijk accentueren.

Joanna Vasconcelos. Ik zie je wel, ik zie je niet

Tussen twee vakantiebestemmingen door zijn we even in Rotterdam en besluiten na enige twijfel toch maar I’m Your Mirror van de Portugese kunstenaar Joanna Vasconcelos te bezoeken in de Kunsthal. Ik ken haar van een eerder werk; een uit 14.000 tampons opgebouwde kroonluchter die ik in 2005 op de Biënnale van Venetië zag. Het leukste zijn de tentoonstellingen waar je spontaan binnenloopt om vervolgens voor aangename verrassingen komt te staan door de kwaliteit van het werk. Waarna je denkt; “Gelukkig heb ik dit niet gemist”.

De wereld van Vasconcelos ziet eruit als een groot rariteitenkabinet met een saus van ware authenticiteit. Geen twee werken lijken op elkaar en toch zie je duidelijk dat dezelfde creatieve geest achter de werken schuilgaat. De tamponluchter hangt er ook. Als kunstkijker zoekt je geest naar associaties; waar lijkt het op? Waar staat dit oeuvre in de totale kunstgeschiedenis. Vasconcelos werkt vaak met bestaande materialen zoals de enorme hoge hakken met de naam Marylin. Deze is opgebouwd uit roestvrijstalen pannen van verschillend formaat. Marcel Duchamp was de eerste die banale voorwerpen in de kunst gebruikte maar deze schoenen roepen in mijn geest ook de herinnering aan kitsch op die Jeff Koons de kunstwereld met veel bombarie inslingerde. De wisselwerking tussen banaal en opgeklopte luxe geven deze werken een humoristisch aspect. Zoals bij het enorme werk Material Girl dat zich 23 meter lang uitstrekt. Het is een uit diverse stoffen en haakwerk bestaand werk en versiert met diverse glinsterende dingen zoals nepparels en led lichten. 

 

Sibyl Heijnen. Sprekend Verleden

Kunstenaar Sibyl Heijnen legt op en rond de locaties van het Stedelijk Museum Kampen een verbinding tussen heden en verleden. Het Stedelijk Museum Kampen rust op twee pijlers: het tonen van de geschiedenis van de stad aan de hand van een aantal afgebakende thema’s en het maken van tijdelijke tentoonstellingen waarvan een groot aantal is gewijd aan hedendaagse kunst. Daarvoor heeft zij twee gebouwen ter beschikking: het voormalige raadshuis dat bestaat uit een conglomeraat van historische bouwdelen stammend van de middeleeuwen tot het heden en de voormalige Synagoge, een neoclassicistisch pand uit het midden van de 19de eeuw, dat iets verderop aan de IJsseloever is gelegen. Het verbinden van heden en verleden, zoals zich dat ook openbaart in het (expositie-)beleid, was een belangrijk uitgangspunt bij het initiëren van het project van Heijnen. Als gelouterde kunstenaar heeft ze overal ter wereld geëxposeerd, vaak op prestigieuze plekken. De allure van de Kamper museumgebouwen, die ontstijgt aan het cliché van de ‘white cube’, heeft zeker meegeholpen bij haar beslissing om haar werk hier te tonen. 
In het oeuvre van Heijnen, dat vooral bestaat uit plaatsgebonden installaties, neemt materie een belangrijke plaats in. Ze kiest een specifiek materiaal (rubber, textiel, metaal), verkent intensief het karakter ervan en gebruikt de kwaliteiten en eigenschappen (textuur, structuur, spiegeling, absorptievermogen, buigzaamheid) als uitgangspunten voor de vormgeving van haar ruimtelijke transformaties. Meestal gaat ze per project uit van één specifiek basismateriaal, maar voor Sprekend Verleden gebruikte ze er meerdere. 

Het atelier: Merijn Bolink
 

In het midden van de vroege, 20e eeuw gebouwde Indische buurt, met straatnamen van eilanden uit de gordel van Smaragd heeft Merijn Olivier Bolink een atelier in de voormalige Jan Pieterszoon Coenschool. De huidige Indische buurt heeft in de afgelopen decennia een grote verandering ondergaan qua populatie, de buurt is etnisch zeer divers en er worden naar schatting 100 talen gesproken. Het bellenbord van het ateliercomplex vertegenwoordigd niets van deze internationale buurt. Ik zie veel bekende namen uit mijn BKR- en AFK-periode. Er is hier in die decennia niets veranderd. De ontvangst was allerhartelijkst met Turkse koffie, chocolade en super grote kersen.

Je kunt er niet omheen, maar Merijn Olivier Bolink is lid van de kunstenaarsfamilie Bolink. Drie generaties Bolink hebben aan de AKI te Enschede gestudeerd. Ruim 60 jaar geleden was Jan Bolink, docent en adjunct-directeur van de AKI,  de beeldende kunst en de vioolbouw waren zijn liefdes. Zoon Jaap werd vioolbouwer, drie dochters en zoon Frank ontwerpers en kunstenaar. Merijn, zoon van Jaap, maar oom van Frank, waar hij tijdens zijn studiejaren inwoonde, had een grote invloed op zijn kunstenaarschap. Na zijn afstuderen betrok hij het atelier in de Indische buurt in Amsterdam. Op de eerste etage bevindt zich het relatief kleine, volgepakte hoge atelier aan de achterzijde van het schoolgebouw. Dat Bolink hier al meer dan 25 jaar werkt is duidelijk te zien. Als je binnenstapt overvalt je de hoeveelheid.


Beeldende kunst op de Croeselaan, Utrecht

 

Aan de zuidwestzijde van het Centraal Station van Utrecht vindt een ingrijpende stadvernieuwing plaats met, voor Utrechtse begrippen, veel glanzende hoogbouw. De Croeselaan is in dit gebied de centrale verkeersroute. Deze is gerenoveerd tot een allee met een brede middenberm. Op een deel daarvan, tegenover het hoofdkantoor van de Rabobank en het Beatrixgebouw van de Jaarbeurs, zijn in april van dit jaar acht beelden geplaatst. Twee daarvan zijn beeldengroepen die elk uit drie delen bestaan. Wat is de gedachte achter de keuze van deze beelden en is de uitwerking geslaagd?

De gemeente gaf aan het Team voor Kunst in het Stationsgebied de opdracht mee om de beelden en objecten voor de Croeselaan uit het depot te halen, ook die van het Centraal Museum en van de Rabobank omdat dat  ‘…. past in het concept van duurzaamheid en circulair bouwen.’ Herplaatsing dus. Vervolgens heeft Het Team gekozen voor diversiteit, zowel in materiaal - staal, brons en steen - als ook in schaalgrootte, stijl en onderwerp. Pure figuratie staat naast geometrische abstractie en meer conceptueel werk naast een maatschappelijk geëngageerd beeld met een duidelijk narratief. Beeldende kunst in de openbare ruimte moet het veelal doen zonder toelichting. Het blijft voor de meeste passanten beperkt tot de naam van de kunstenaar, jaartal, materiaal en titel. Er is eigenlijk maar één beeld dat geen nadere toelichting behoeft en dat tevens de verhouding met de hoog oprijzende gebouwen in de directe omgeving aan kan: Eenheid in Verscheidenheid uit 1983 van de Zwitserse Utrechter Jeanot Bürgi (1939 - 2011). Lees meer...


Lees meer in Beelden 3#2019: Koop een los nummer voor € 9,95of neem/geef een (cadeau)abonnement: 4 nummers voor € 37,50. 


Zie voor boekwinkels en abonneren www.beeldenmagazine.nl/abonneren

S.P. Abonneeservice, Antwoordnummer 10016, 2400 VB Alphen a/d Rijn (een postzegel is niet nodig), bel 088-1102034, of mail info@spabonneeservice.nl 

Comments