Beelden 4#2014

Beeldenmagazine 4#2014, jaargang 17, nr. 68

Redactioneel

Door John Blaak

Deze herfstvakantie bezochten wij de Folkestone Triënnale 2014. In dit nummer een verslag van onze reis. We hadden geluk, het waren net de paar laatste mooie zonnige dagen in het najaar. Op zo’n manier is het een genot om reizen, zon en kunst te combineren. Op deze reis gold het de zee en de kunst, maar het plezier dat je kunt beleven aan kunst en natuur geldt ook voor andere buitententoonstellingen. Zo beschreef Marijke Jansen in het vorige nummer een wandeling met haar moeder op Buitenplaats Beeckestyijn in Velsen-Zuid en Tine van de Weyer haar bezoek aan het Middelheimmuseum, alwaar de beelden van Johan Creten in de openlucht ten toon gesteld stonden. Verder mogen het Skulpturenpark Waldfrieden, beschreven door Jaap Röell, en de beelden van de prijswinnaars van de Wilhelminaring in het Sprengenpark in Apeldoorn door Jet van der Sluis niet onbenoemd blijven. Mooie combinaties van kunst en natuur. Lees meer...

Kunst in de provincie: Overijssel

Ook in Beeldenmagazine 4#2014 gaan we door met het beschrijven van kunst in de provincie. Jet van der Sluis beschrijft dit keer de provincie Overijssel. Overijssel staat vooral bekend om zijn landschappelijk schoon: de IJsseldelta rond Zwolle, de Sallandse heuvelrug en het Twentse coulisselandschap. Inmiddels dringt tot de rest van Nederland door dat er ook op het gebied van de beeldende kunsten veel te beleven valt in wat voor menigeen nog steeds geldt als het ‘verre oosten’. Zo beschrijft zij o.a. Museum de Fundatie in Zwolle en het Rijks Museum Twenthe in Enschede, de beeldentuinen rond Kasteel het Nijenhuis in Heino en Landgoed Anningahof nabij Zwolle, Kunstwegen langs de Overijsselse Vecht en Kunstvereniging Diepenheim.

Cross-overs in de kunst: Arno Coenen en Iris Roskam

Net als met met 'Kunst in de provincie' zetten wij in dit nummer de rubriek 'Cross-overs' in de kunst voort. Etienne Boileau gaat op bezoek bij Arno Coenen en Iris Roskam. Kunstenaars die de gebaande paden verlaten en het avontuur aangaan, ontwikkelen vaak spannende cross-overs. Door zich op een totaal ander medium te richten dan waartoe ze zijn opgeleid of een bijzondere mix van media toe te passen, krijgt hun werk een nieuwe dimensie. Arno Coenen en Iris Roskam hanteren een fantasievolle mengeling van stijlen en technieken in hun werk. Die veelzijdigheid vind je ook terug in hun ontwerp voor het plafond van de Markthal in Rotterdam: een spectaculair voedselpanorama ter grootte van twee voetbalvelden omgedoopt tot Hoorn des Overvloeds.

De waarde van kunst

John Blaak gaat in zijn artikel in op de waarde van kunst. Over wat de waarde van kunst is, kun je uitgebreid praten. De eerste keer bepaalt de kunstenaar al of niet in samenwerking met een galeriehouder de marktwaarde van een kunstwerk. De waarde kan toenemen doordat de waardering voor de kunstenaar in de loop van de tijd groeit. Het overlijden van een gewaardeerd kunstenaar heeft ook invloed op de prijs. Met behulp van kunstveilingen kan de prijs dan een extreme vlucht maken. Blaak vraagt zich af of de prijs dan een reële waarde vertegenwoordigd. Vorige maand veilde Sotheby’s het beeld Chariot van Alberto Giacometti voor 101 miljoen dollar. Het is een prachtig beeld, maar voor de aanschaf van een JSF gevechtsvliegtuig betaal je minder.

Mooie Belgen

Peke Hofman beschrijft de tentoonstelling De Vierkantigste Rechthoek in Kunsthal KAdE in Amersfoort. Als gastcurator nodigde KAdE Tom Barman uit, oprichter van de formatie dEUS maar ook filmmaker en kunstliefhebber. Directe aanleiding was de herdenking van het uitbreken van de eerste Wereldoorlog. Tijdens die periode vluchtten veel Belgen naar het Noorden en zo kwam ook een aantal vluchtelingen  in Amersfoort terecht, waaronder enkele kunstenaars. Het is misschien wat ver gezocht en de tentoonstelling heeft verder geen enkele relatie hiermee, maar als er dan toch een aanleiding voor nodig is: vooruit dan maar. Het resultaat is in ieder geval dat er werk te zien is van onze zuiderburen vanaf het begin van de vorige eeuw, met de nadruk op de hedendaagse kunst.

Panamarenko

Onze Belgische correspondent Hilde Van Canneyt ging op bezoek in het M HKA in Antwerpen om de tentoonstelling van Panamarenko te bezoeken. Voor ons Belgen moeten de kunstwerken van Panamarenko niet onderdoen voor die van onze andere grootmeesters, maar ik heb er geen idee van hoe groot deze geniale Belg in Nederland is. Hij is het schoolvoorbeeld van de naïeve, dromerige kunstenaar en is met geen andere kunstenaar te vergelijken. Al speelt de artiest zelf liever de rol van ingenieur die, met veel doorzettingsvermogen en wetenschappelijke precisie, zijn droom om op eigen kracht te vliegen, wil realiseren. Zijn ontdekkingstocht, die even poëtisch is als doordacht, even moeizaam als creatief, leidde hem binnen in een heel eigen fantasiewereld, waar je nu als bezoeker in wordt uitgenodigd.

Berlinde De Bruyckere

Tine van de Weyer ging op ook bezoek bij onze zuiderburen. Zij ging naar de tentoonstelling van Berlinde De Bruyckere in het S.M.A.K. in Gent. In Gent vindt onder de titel Sculptures & Drawings 2000-2014 de primeur plaats van de eerste grote  solopresentatie van Berlinde De Bruyckere in haar geboorteland. Dat de internationaal gelauwerde kunstenares in het jaar dat ze de magische grens van 50 levensjaren bereikt juist in Gent, de stad waarin ze werd geboren en onder de schaduw van Het Lam Gods is opgegroeid, een groot overzicht van maar liefst 100 werken van haar verbeelding van de wereld laat zien, is een groot honneur aan haar geboortestad. 

Sufficient Force

Geraart Westerink bezoekt de tentoonstelling Sufficient Force in het Kröller-Müller Museum. Centraal staat de beeldhouwkunst die in de jaren zestig en zeventig ontstond rond New York. In de nieuwe vleugel van Quist is de tentoonstelling ondergebracht. De aanbouw is na vier decennia nog steeds aangenaam en tijdloos en slaat op een geraffineerde en dienende wijze een brug tussen oudbouw en buitenruimte. Het past bovendien uitstekend bij de getoonde stromingen, die regelmatig het grensgebied tussen kunst en architectuur verkennen.

Transformatie

Piet Augustijn beschrijft de tentoonstelling Transformatie in Beelden aan Zee. In december is het vijfentwintig jaar geleden dat de Roemeense Revolutie van 1989 plaatsvond die het communistische regime omver wierp. De val van de dictatuur van Nicolae Ceaușescu was voor Roemenië een cruciaal moment voor het herstel van de democratie. De executie van Ceauşescu en zijn vrouw Elena  – destijds live op televisie te volgen – staan hem nog levendig voor de geest. Gekleed in bontmantels en bijbehorende mutsen riepen ze om het hardst dat ze onschuldig waren en dat de schuldigen gestraft moesten worden. Het volksgericht was echter onverbiddelijk: met enkele pistoolschoten werden ze het zwijgen opgelegd. Het Roemeense volk was van een juk bevrijd. Tekenend voor de situatie van toen is de video The Last Speech van de Roemeense kunstenaar Andreea Dobrin. Ceauşescu begint aan zijn laatste speech voor het volk voor het gebouw van het Centrale Comité in Boekarest, maar wordt steeds onderbroken door het gejoel en gescheld van de toehoorders. Als een klein verbijsterd jongetje zoekt hij steun bij zijn vrouw, maar komt niet verder dan wat angstige kreten. Hij kan en wil niet geloven dat zijn rol is uitgespeeld totdat de geheime dienst hem in een helikopter duwt en afvoert. Een primitieve, tekenachtige video die je op bijna kinderlijke wijze op de impact van onderdrukking wijst en daarbij de oerkracht van een woedende bevolking als basis gebruikt. Indrukwekkend om te zien hoe die kracht de teloorgang van een dictator kan bewerkstelligen.

Folkestone Triënnale

Astrid Tanis is met de boot het Kanaal overgestoken om de Folkstone Triënnale te bezoeken. "We hebben nog wat dagen vrij in de herfstvakantie en zin in een klein reisje. Onze weer app vertelt ons dat het mooi weer gaat worden langs de kust in Engeland, een gemiste kans om de Folkestone Triënnale niet even te bezoeken. De Duitse kunstenaar Michael Sailstorfer maakte de fantastische installatie Folkestone Digs door dertig goudstaafjes te begraven op een klein stukje strand. De kranten stonden er bol van, maar dat maakt dit werk niet minder aantrekkelijk. Ik hou van manipulatieve kunstwerken die het publiek onderdeel maakt van het werk. De hebberige ‘golddiggers’ waren meer zichtbaar in de media dan de goudstaafjes." Lees meer...

Skulpturenpark Köln

Pascalle Mansvelders is ook de grens overgestoken, maar zij is naar onze oosterburen gegaan. Iets ten noorden van de Altstadt Köln, op twintig minuten lopen van de Dom, bevindt zich in de drukke stad een uitnodigende oase van rust: Skulpturenpark Köln, een plek voor contemplatie gevormd door een samenspel van gecultiveerde natuur en hedendaagse sculptuur. Het is te vinden in de driehoek die wordt gevormd door de Rijnoever, de Zoobrücke en het levendige stadsdeel Ehrenfeld met populaire woonwijken, winkelstraten, filmstudio’s, theaters en ateliers. Te midden van die stedelijke infrastructuur staan de poorten open naar het sculpturenpark, waar de stad die het omringt elk moment voelbaar blijft en in geluid, geur en beeld door blijft sijpelen in het park en zich zo in alle facetten vermengt met de sculpturen die er te zien zijn.

herman de vries

Beatrijs Schweitzer is dichterbij huis gebleven. Het Stedelijk Museum Schiedam en de Ketelfactory tonen in een tweeluik de verbindende kwaliteit van het werk van herman de vries. De overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum Schiedam is geordend op thema’s die een rode draad in de lange carrière van de vries vormen. Een weefwerk van parallelle ontwikkelingen die zich niet door de tijd laten bedwingen, terwijl omgekeerd de tijd of liever de tijdgeest wel degelijk een rol speelt in zijn vroege werk. Zo begint de vries, plantkundig onderzoeker, als autodidact in de vroege jaren vijftig met informeel werk.

Heringa/Van Kalsbeek

Els Vegter heeft de trein naar Den Bosch genomen om de tentoonstelling Nachtvangst van het duo Heringa/Van Kalsbeek in het Stedelijk Museum te bezoeken. De samenwerking van Heringa/Van Kalsbeek en Corso Zundert resulteert in het project Cadavre Exquis (voortreffelijk lijk) en verwijst naar de surrealistische techniek waarbij geprobeerd wordt kunst te maken waarbij de uitkomst niet van tevoren vast staat. Voor de tentoonstelling Nachtvangst is een complete corsowagen ter plekke door bouwers en kunstenaars bewerkt en uiteengereten.




Maartje Korstanje en Nacho Carbonel

Paulo Martina is naar het Groninger Museum gegaan om de tentoonstelling van Maartje Korstanje te bezoeken. Het gaat goed met Maartje Korstanje, ze wisselt de ene tentoonstelling met de andere af, en dat geldt ook voor de prijzen die ze kreeg of waarvoor zij genomineerd werd, zoals in 2013 de Culturele Prijs Goes en dit jaar haar nominatie voor de Volkskrant Beeldende Kunstprijs. Nog maar begin dertig en dan al een tentoonstelling in het Groninger Museum samen met de kunstenaar Nacho Carbonel.

Tom Claassen

Jaap Röell bezocht de tentoonstelling van Tom Claassen in het Stedelijk Museum Kampen. Claassen is bekend van zijn uit de kluiten gewassen, pafferige dieren in de openbare ruimte. Bijvoorbeeld van zijn liggende en staande bronzen Leeuwen in het Julianapark in Schiedam, van zijn gietijzeren Paard op het voormalige abattoirterrein in Utrecht of van de vijf immense betonnen Olifanten langs de snelweg A6 bij Almere en de zeven meter hoge Mol die van een bronzen huid is voorzien op het dek van een spoorwegtunnel bij Best. De expositie in Kampen ging aan deze intussen iconische beelden voorbij. Daar zou in de vier kamers van het Museum ook geen ruimte voor zijn geweest.


Tony Oursler

Sya van ’t Vlie hoeft de stad niet uit voor haar bezoek aan de tentoonstelling van multimedia kunstenaar Tony Oursler in de Amsterdamse Oude Kerk. Zij stelt zich van te voren een aantal vragen: Blijft de presentatie van Oursler overeind in dit imposante kerkgebouw? Komt zijn boodschap over? En misschien nog wel belangrijker: doen de projecties van zijn videoperformances geen afbreuk aan de kerk?

sCULpTUUR

Antonie den Ridder is naar Rotterdam afgereisd om de tentoonstelling sCULpTUUR in galerie RAM te bezoeken. RAMfoundation tracht hedendaagse kunst onder de aandacht van een groter publiek te brengen. In het voormalig postkantoor in het Scheepvaartkwartier te Rotterdam heeft de stichting een tot de verbeelding sprekende tentoonstellingslocatie gevonden. Grote werken van Hulya Yilmez, Veselina Popova, Liza Couwenberg, Merijn Bolink en Erwin Wurm naast kleine sculpturen van veertien andere kunstenaars, die zich scharen onder de trotse vlag sCULpTUUR, small Works XV. Lees meer...

Beeldengalerij in Den Haag

Ans van Berkum beschrijft de overzichtstentoonstelling Beelden van de Binnenstad in het Atrium Stadhuis in Den Haag en specifiek de twee laatst opgeleverde beelden van Ingrid Mol en Tony van de Vorst. Sinds ongeveer 1990 zie je in het Haagse centrum een groeiend aantal beelden op ovale sokkels staan. Niet zo groot, maar toch van voldoende formaat om boven het straatgewoel uit te steken. Twee lange rijen, op de kruisende assen van het Spui en de Grote Marktstraat. Een buitenexpositie, die een mooi beeld geeft van de diversiteit van ruimtelijke beeldende kunst in de afgelopen decennia.

Linda Verkaaik

Het bezoek aan de overzichtstentoonstelling Lagen van betekenis van Linda Verkaaik in Elburg was voor Carina van der Walt een verrassing. Onverwacht moest ik twee maal een duik maken. In eerste instantie werd ik door de allure van dit historische vestingstadje gedwongen om dieper te kijken dan normaal. De tentoonstelling van Verkaaik is in tweede instantie letterlijk op drie niveaus opgesteld in Museum Elburg: de grote zaal, de kloosterkapel en de benedenkapel. De benedenkapel kijkt uit op de kloostertuin die ook dient als een ruimte voor het werk van Verkaaik. Zo ’n opstelling dwingt de bezoeker om de diepte in te duiken. De Duiker hangt als reuzen kroonlichter zonder verlichting aan het plafond op het middelste niveau. Het werk bood me meteen toegang.

Sui Jiangou

Na ruim zeven jaar bezoekt Marijke Jansen weer het Amersfoortse Vathorst om het recent opgeleverde kunstwerk van Sui Jiangou te bespreken. Destijds werkte ik parttime als projectcoördinator bij Vario Mundo voor het project De Bron waar toen, in 2006/2007, nog koeien graasden. Buiten De Bron stonden al de eerste huizen maar je kon er ook slenteren over de kleine weggetjes en langs boomsingels. Het Informatiecentrum met de gekleurde bouwkeet (het kantoor) is niet meer een stand alone maar inmiddels omringd door woningen. Dit veenweidegebied is een oerlandschap ontstaan door een ijstijd, waardoor de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe ontstonden met daar tussen de Gelderse Vallei. Later ontstond hierin een moeras. Mensen vestigden zich er en groeven het veen af. Kreken en riviertjes bleven over, gevoed door water vanaf de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe dat schoon en helder uit de bodem opkwelt; de bron.

Jan Eric Visser

Piet Augustijn beschrijft een ander nieuw opgeleverd werk, namelijk een werk van Jan Eric Visser in Gorinchem. Het hele oeuvre van beeldend kunstenaar Jan Eric Visser is gestoeld op afval. Al tijdens zijn studie gebruikt hij krantenpapier, folders en andere anorganische afvalmaterialen om zijn ruimtelijke werken te realiseren. Kranten en folders worden vermalen tot pulp dat als grondstof wordt gebruikt voor het maken van objecten. Op een lichte constructie van takjes en grassen of soms een opgeblazen plastic zak wordt kaarsvet of gietwas aangebracht waardoor de draagkracht ontstaat en de vorm wordt gefixeerd. Hierover wordt in dunne laagjes de papierpulp aangebracht, waarna de huid wordt voorzien van een structuur die de vorm en het tactiele karakter versterkt. Na droging rest een stevige vorm die autonoom of in combinatie met andere vormen het uiteindelijke beeld oplevert. 

Jeroen Everaert

Jeroen Everaert, directeur van kunstproducent Mothership, werd eind oktober onderscheiden met de Laurenspenning van de stad Rotterdam vanwege zijn grote inzet voor het culturele en maatschappelijk leven in die stad. Met name zijn zakelijk inzicht en de creativiteit waarmee hij kunstenaars en opdrachtgevers met elkaar weet te verbinden, werden geroemd. Sinds haar bestaan heeft Mothership honderden kunstprojecten mogelijk gemaakt, zoals het digitale voedselpanorama in de Rotterdamse Markthal en de Verlichte Brandgrens in die stad.

Wilt u de artikelen helemaal lezen, neem dan een abonnement, of koop een los nummer via info@spabonneeservice.nl   

 

 

 

 


Comments