Bob Gramsma

Bob Gramsma

Riff, PD#18245

 

Over enkele jaren heeft dit uitvoeringstechnisch bijna onmogelijke kunstwerk een geheel andere uitstraling dan nu. Dan is het waarschijnlijk groen uitgeslagen, bedekt met mossen en plantjes. De kans is groot dat vogels er in en uit vliegen door twee kleine gaten die in de constructie zijn verwerkt. Het object Riff, PD#18245 maakt dan deel uit van een door Staatsbosbeheer ontwikkelt drassig natuurgebiedje binnen het grootschalige en scherp verkavelde agrarisch Flevoland dat nog niet zo lang geleden Zuiderzee was.  

 

Door Jaap Röell

 

De Nederlands-Zwiterse kunstenaar Bob Gramsma heeft dit landschapskunstwerk ontworpen en in samenwerking met WaltGalmarinie AG en een team van technici uitgevoerd. 

Aan het werk liggen tweeëntwintig met de hand gemaakte bouwtekeningen ten grondslag. In augustus 2018 begon de feitelijke bouw met het neerzetten van een construct van achttien betonnen heipalen, poeren en een stalen structuur zoals die ook in bruggen- en botenbouw wordt gebruikt. Vervolgens is 15.000 kubieke meter Zuiderzeegrond op en naast het construct gestort zodat een grote heuvel ontstond. Daarna is in die berg zo’n 12.00 kubieke meter klei en zand uitgegraven waardoor de stalen structuur aan de binnenzijde weer vrij kwam. Deze is toen gewapend met betonijzer matten en bekleed met een lag spuitbeton en betonnen ribben. Vervolgens is er een betonnen plaat als dak overheen geplaatst. Als laatste is de aarde aan de buitenzijde van het construct afgegraven tot de huidige vorm zichtbaar werd. De happen van de graafmachines zijn er nog in te zien. De bovenzijden van acht heipalen kwamen daarbij weer in het zicht. De ontgraven aarde werd verspreid over het land waar het ook vandaan kwam. Dan staat er na iets meer dan een jaar bouwen een kunstwerk van zevenendertig meter lang, dertien meter breed en zeven meter hoog als restvorm van de Zuiderzeebodem. Het platte dak is via een ‘ingegoten’ trap in het kunstwerk te bereiken, waarvandaan over de strak verkavelde landerijen kan worden gekeke

Op speciale gelegenheden is door een laag deurtje onder de trap de holle ruimte te bezichtigen. Dan sta je als een hedendaagse Jonas in wat het geraamte van een immens grote walvis lijkt te zijn, een constructiekathedraal van staal en spuitbeton. Dan wordt ook duidelijk welk een immens werk het is geweest om dit object van idee tot realisatie te brengen.


In tegenstelling tot de gefabriceerde binnenkant, heeft de buitenkant van Riff PD#18245 een organische structuur, grof en grillig, alsof het een op het land geworpen gemodelleerd brok klei is dat, van enige afstand gezien, door takken ondersteund lijkt. Het kan ook een vreemdsoortig residu zijn uit een ver verleden toen de aarde ter plekke blijkbaar een stuk hoger lag dan nu. Of dat door het droogvallen van de Zuiderzee een rif zichtbaar is geworden, een geologische vondst die er altijd al was maar zich nu pas laat zien. Als je er schuin van onderen tegenaan kijkt is het alsof je op je kop door de bergen loopt. Welke associatie je ook hebt met dit landschapskunstwerk, de kunstenaar heeft iets zichtbaar gemaakt wat voorheen slechts gedacht kon worden en nu bestaat. 

Gramsma is een beeldhouwer van het land. Hij toont met Riff PD#18245 aan hoe belangrijk het is te onderzoeken en een idee, een concept ook daadwerkelijk uit te voeren met als resultaat dat het allemaal zo simpel lijkt: een object uit en van de aarde, toegevoegd aan het land, dat ons stil doet staan bij de immer relevante vraag, wat is dit?

 

Tegels lichten.


Bob Gramsma is een kunstenaar die ook in zijn vroegere projecten heeft aangetoond letterlijk tegels te willen lichten. Steeds stelt hij zich daarbij de vraag waarom we alleen af gaan op wat we zien terwijl veel spannender is wat we niet zien en toch ook bestaat, zoals het fenomeen ruimte als holte of holte als ruimte. Daarbij getuigen Gramsma’s werken van een metafysische verwondering over wat tijd en ruimte zijn. Hij materialiseert deze ‘holle’ begrippen tot tastbare eenheden op een esthetisch uitzonderlijke wijze; hij maakt ruimtekunst.    

       

100-jarig bestaan Zuiderzeewet


Riff, PD#18245 is gecreëerd ter gelegenheid van honderd jaar Zuiderzeewet (1918) waardoor uiteindelijk Flevoland is ontstaan. Dit is het achtste landschapskunstwerk op het nieuwe land. Beroemde (inter)nationale kunstenaars zijn Bob Gramsma voorgegaan, zoals Robert Morris, Observatorium (1977) in Lelystad, Richard Serra met Sea Level (1996) in Zeewolde, Marinus Boezem De Groene Kathedraal (1996) ook in Zeewolde, Daniel Libeskind, Polderland Garden of Love and Fire (1997) in Almere en Antony Gormley, Exposure (2010) in Lelystad. Hopelijk is Riff niet de laatste in die indrukwekkende reeks landschapskunst in Flevoland.

 

Riff, PD #18245 staat nu los van de bedenker en maker, het ontwikkelt zich verder zelf. Het kunstwerk gaat nu een relatie aan met de beschouwers, met de tijd, met de ruimte en de natuur. De kunstenaar trekt zich terug.

 

Riff, PD#18245. PD betekent public domain, publieke ruimte en #18245 maakt deel uit van het archiefsysteem van Gramsma. 

 

Locatie: perceel tussen Spijkweg en Bremerbergdijk, bij Dronten. www.landartflevoland.nl & www.bobgramsma.com

 

 

 

Comments