Boeken 2#2012

In Beelden worden per nummer tussen de 10 en 15 boeken over ruimtelijke kunst besproken. Hieronder vindt u een selectie van de besproken boeken.

Uit Beelden 2#2012

Auke de Vries

Auke de Vries. Sculpturen, tekeningen en werken in de openbare ruimte is een nieuw dik boek over deze kunstenaar. In Rotterdam hangt het kunstwerk Maasbeeld van hem dat in de volksmond ‘de waslijn’ heet. Rotterdam is goed in het verzinnen van banale benamingen voor iets dat boven het maaiveld uitsteekt. Ik kan me de mopperende ophef nog herinneren “uhu, dat zo’n waslijn zoveel moet kosten, overdreven toch”. Zoals zo vaak met kunst die eerst weerstand ondervindt, gaan de scherpe kantjes van de kritiek. Tegenwoordig zegt de Rotterdammer met tedere trots “onze waslijn”. In dit boek krijgt dit beeld over een paar pagina’s behoorlijk veel aandacht. Zo werd er ook een ‘Hollands dagboek’ in NRC Handelsblad over de plaatsing van het beeld opgenomen. Het beeld werd in 1982 geplaatst, lees ik en ik denk ‘zolang alweer’. Toen er later nog een beeld van hem in Rotterdam verscheen bij het NAi was er voor zover ik weet geen tegenstand. Ik blader door het boek en zie dat hij in het begin van zijn carrière ook niet onverdienstelijk schilderde. In 1958 ontving hij de Koninklijke prijs voor vrije schilderkunst. Het schilderij waarvoor hij dit kreeg, spreekt me zeer aan en doet me denken aan zijn latere beelden. Zijn eerste beelden zijn ruimtelijke tekeningen, maar in zijn latere beelden ontstaat een schilderkunstige schoonheid met meer monumentaliteit; door de grotere volumes en meer kleurgebruik. Op bladzijde 56 zie ik een prachtig duinlandschap waardoor ik besef dat dit een schilder pur sang is waarvoor het doek uiteindelijk te klein werd. Zonder negatieve connotatie noem ik het een megalomane schilder. Voorin het boek en naast de beelden staan een aantal teksten. Heel informatief en grondig is dit boek. Ik geniet ervan en krijg nog meer bewondering voor deze kunstenaar dan ik al had. Echter bij sommige beelden schiet hij zijn doel voorbij; zoals het beeld in het in het Academisch Medisch Centrum. Het is te fragiel voor de drukke omgeving en valt daardoor weg.  Gelukkig zijn de mislukkingen uitzonderingen.

Auke de Vries. Sculpturen tekeningen en werken in de openbare ruimte, Rudie Fuchs e.a., NAi uitgevers, Rotterdam 2012, ISBN 978-90-5662-859-8

JCJ Vanderheyden

Op 27 februari dit jaar overleed JCJ Vanderheyden op bijna 84 jarige leeftijd. Laat ik maar met de deur in huis vallen; ik ben een Vanderheyden-fan. In mijn huis hangen twee zeefdrukken van hem en ik kijk er iedere dag met plezier naar. Het pas uitgegeven boek. JCJ Vanderheyden, Licht Tijd en Ruimte is het eerste grote overzicht van al zijn werk in boekvorm. Het kwam uit eind 2011 tijdens een grote overzichtstentoonstelling in Boijmans van Beuningen in Rotterdam. In 1956 begon deze kunstenaar zijn carrière nadat hij twee academies had bezocht. Cobra vierde hoogtijdagen en Vanderheyden maakte tegen deze stroming in abstracte werken. Hij was in 1979 een maand in Nepal, maakte daar een voettocht en bezocht een boeddhistisch klooster. De Nederlandse kunst kent voor mij twee pure individualisten en dat zijn Daan van Golden en Vanderheyden. Het is de boeddhistische stilte waarin hun werk verwantschap toont. Een esthetisch minimalisme dat ervoor zorgt dat ieder werk op zichzelf kan staan als een contemplatief werk. Als ik door het boek blader komen andere kunstenaars in mijn gedachte die dezelfde kracht in de werken hebben; Rothko en Anish Kapoor. Ik vraag me af of dit werkelijk in deze werken zit of dat ik dat erin leg. Het maakt niet uit; deze werken weten mij te raken en zetten mijn associatieve herinneringscellen in werking.

JCJ Vanderheyden. Licht Tijd en Ruimte, J.L. Locher, Uitgeverij de Kunst B.V, Wezep 2011, ISBN 9789491196102

In Opdracht

Zestig jaar percentageregeling in Opdracht. Beeldende kunst bij rijksgebouwen, lees ik op de kaft van een dik boek. Deze titel geeft in een klap de inhoud weer. De Rijksgebouwendienst (RGD) is al 60 jaar de grootste opdrachtgever voor beeldende kunst. Dit is een boek, uitgegeven ter gelegenheid van 60-jarig jubileum, waarin kunstwerken naast essays staan. De essays hebben onderwerpen als geschiedenis, de betekenis van deze kunst voor de Nederlandse kunst en het spanningsveld tussen beeldende kunst en architectuur. In het boek staan vele kunstwerken die per decennia gerangschikt zijn. Sommige kunstenaarsnamen zijn in de vergetelheid geraakt en van enkele kunstenaars zie je de ontwikkeling door de jaren heen. Ik bekijk de veelheid aan foto’s een voor een. Er staan er doorgaans zes op een pagina en al snel raak ik overvoerd door kunst. Er staat heel veel in Nederland besef ik en alhoewel ik al 35 jaar in de kunstwereld rondloop, heb ik veel niet gezien. Mijn oog valt op een beeld van Zeger Reyers en Pietertje van Splunter. Het is een edelhert op een strak gebouw. Ik blader verder en af en toe blijft mijn oog hangen bij iets dat mij raakt. Ik merk dat ik van deze tijd ben. Hoe recenter de werken hoe vaker mijn oog blijft hangen. Ik zie het pioniershuisje van John Körmeling uit 2000 en besef dat Nederland eigenlijk veel goede kunstenaars heeft.

Zestig jaar percentageregeling in Opdracht. Beeldende kunst bij rijksgebouwen, Hans van den Ban e.a., Uitgeverij Sun, Amsterdam 2011, ISBN 978-946-105-013-7

Wilt u het hele artikel lezen, neem dan een abonnement, of vraag een los nummer aan via info@spabonneeservice.nl 

Comments