Boeken

In Beelden worden per nummer tussen de 10 en 15 boeken over ruimtelijke kunst besproken. Hieronder vindt u een selectie van de besproken boeken uit Beelden 4#2010

Niet alles is kunst 
Niet alles is kunst is een boek met drie essays van Diederik Kraaijpoel, Willem L. Meijer en Lennaart Allan. De teksten sluiten goed bij elkaar aan. De drie schrijvers trekken ten strijde tegen de kunst die voor de geest werd gemaakt en minder voor de zintuigen, zoals conceptuele kunst.
Kraaijpoel vindt dat er door de eeuwen heen veel zinnigs over kunst is gezegd en komt met goede voorbeelden aanzetten. Maar tijdens het postmodernisme, roepen onbegrijpelijke kunstwerken onbegrijpelijke teksten op. In de huidige teksten worden lezers niet geïnformeerd maar geïntimideerd, zegt hij.  
Willem L. Meijer kiest duidelijk voor de mimese in de kunst als een eerbetoon aan de schepper. Wie de mimese de rug toekeert doet geen eer aan de schepping. Een duidelijke religieuze gedrevenheid kenmerkt zijn schrijven. Lennaart Allan daarentegen komt met leuke anekdotes die aantonen dat de kunst zo elitair is geworden dat de gewone man het niet meer begrijpt. Een anekdote is die van een man die zelfmoord pleegde in een beeldentuin door zich aan een boom op te hangen. Voorbijgangers sloegen geen alarm omdat ze dachten dat het een kunstwerk was. Dit broodje aap-verhaal, ziet hij als teken aan de wand. De schrijftrant in het boek is duidelijk conservatief opiniërend. Dat maakt dit boek zeer lezenswaardig. Het scherpt de geest en laat je beseffen dat de ervaring van ‘waarheid’ in de kunst samenhangt met oordelen, vooroordelen, specifieke kennis en persoonlijke smaak. Dit alles leidt tot een passie die tot schrijven aanzet. Ondanks dat ik het op veel punten niet eens ben met de schrijver, waardeer ik hun passie. (Lees hier een langere versie van deze boekbespreking).

Niet alles is kunst, Diederik Kraaijpoel, Willem L. Meijer en Lennaart Allan, Uitgeverij Aspect, Soesterberg, 2010, ISBN 9059118669

Shock Art 
Dat kunst en handel nauw verweven zijn als het om de zogenaamde ‘topkunst’ gaat, werd in de laatste decennia in verschillende uitgave blootgelegd. In Shock Art legt de econoom en kunstverzamelaar Don Thompson nog eens haarfijn uit hoe dat werkt. Het onderschrift van het boek luidt Handel en hebzucht in de hedendaagse kunst. De veilinghuizen Christies en Sotheby zijn meesters in het manipuleren van deze handel. Natuurlijk doet in dit boek Charles Saatchi ook mee als ‘kunstmoneymaker’. Bij de gedachte aan kunstenaars en geld duiken al snel de namen Damien Hirsch en Jeff Koons op. Zij ontbreken dan ook niet in dit boek. Zoals Duchamp de Godfather van de conceptuele kunst is, zo staat Andy Warhol aan de wieg van de geldkunst. Ook hij blijft niet onvermeld. Daarnaast lees je over praktijken die in de achterkamers van de veilinghuizen plaatsvinden, zoals de zogenaamde sealed-bid-veilingen;  veilingen gehouden in besloten kring van kunstkopers met veel geld. Iedere bieder plaatst een schriftelijk bod zonder van de ander te weten wat deze geboden heeft. Vanuit de kunsthandel is hier kritiek op omdat de prijs zo onevenredig opgedreven wordt. Verder komt in het boek uitgebreid aan de orde wat de waarde van hedendaagse kunst bepaalt. Gaat het om de intentie of om het originele materiaal. Het laatste woord is hierover nog niet gezegd maar het blijft boeiend dat bijvoorbeeld de haai van Damien Hirsch gewoon vervangen kan worden als die begint te rotten en dat daarentegen de door vandalen verminkte denker van Rodin niet opnieuw gegoten kan worden zonder aan waarde in te boeten. Shock Art is zeer leesbaar en zet aan tot nadenken over kunst. 

Shock Art. Handel en hebzucht in de hedendaagse kunst, Don Thompson, Uitgeverij Walewein, Amsterdam, 2010, ISBN 978 90 77969 08 3

Daan Roosegaarde
Interactive Landscapes. Daan Roosegaarde, is een catalogus van deze kunstenaar die High Tech kunstwerken maakt. De kunstenaar speelt een belangrijke rol in de kunststroming New Dutch Digital Design. Het betreft hier kunstenaars die de grens tussen mens en computer onderzoeken. Die grens lijkt bij Roosegaarde eerder een overgang te zijn. Zijn werken reageren op de toeschouwers. Kort geleden werd het kunstwerk Dune 4.2 langs de Maas bij het Waterwerk in Rotterdam geplaatst. Dune 4.2 is een soort elektronische riethaag langs een pad dat reageert op voorbijgangers door een lichtshow te geven. Roosegaarde maakte meerdere van dit soort werken, zoals een sculptuur dat hij op het Oerolfestival toonde en dat groter of kleiner wordt als een toeschouwer zich er via beweging mee verbindt. Ook maakte hij een dansvloer die energie produceert als je erop danst. In de catalogus zie je veel projecten die opvallen door het technische vernuft en daarnaast zeker ook een interessante vormgeving bezitten. De catalogus is mooi vormgegeven en bevat naast veel tekst ook mooie foto’s. Dat hij volledig Engelstalig is, vind ik een minpunt nu er vaker kunstwerken van hem in de wijk te zien zijn. Het lijkt mij naar de  wijkbewoners toe aardig dat zij in een toegankelijke catalogus de bedoeling van de kunstenaar kunnen doorgronden. Roosegaarde wordt internationaal steeds meer gewaardeerd dus tweetaligheid was een prima optie geweest. Als tip aan de lezer wil ik meegeven: zoek eens op Vimeo en YouTube. Er zijn veel filmpjes over zijn werk te vinden. Dat geeft zijn bewegende beelden beter weer dan de mooie maar statische foto’s in de catalogus. 

Interactive Landscapes. Daan Roosegaarde, Adele Chong en Timo de Rijk, NAi uitgevers, Rotterdam 2010, ISBN 978 90 5662 754 6

Wilt u alle boekbesprekingen lezen, neem dan een abonnement, of vraag een proefnummer aan.

Comments