Boeken 3#2019

Sinds 1997 bespreken wij in elk nummer van Beeldenmagazine een aantal boeken op het gebied van ruimtelijke kunst. 

Uit Beelden 3#2019

Daan Roosegaarde

“Ik zou heel graag iets maken waar de mensen in kunnen geloven en wat ze het gevoel geeft deel uit te maken van de wereld.” Bij een tentoonstelling van Daan Roosegaarde – zelden klonk een naam welluidender - in het Groninger Museum verscheen een fraai boek over het werk en de aspiraties van de bekende lichtmanupilator. Het is even zoeken naar een neutrale term voor Roosegaarde’s bezigheid. In een leuk interview - hij is een spraakwaterval - dreigt Roosegaarde gekscherend de volgende die hem vraagt of hij ontwerper is of kunstenaar met geweld. Feit is, dat hij verbluffend grootschalig denkt. Hij heeft het beste voor met niet alleen de mensen en met de wereld. ‘Slim’ in de betekenis van milieuvriendelijk is onderdeel van zijn vocabulaire. De toegang tot zijn ding in het Groninger Museum - een soort ballenbak met licht - werd dan ook afgesloten toen bleek dat de gebruikte kunststofballetjes via de kleding van de bezoekers het milieu zouden kunnen vervuilen. Het boek geeft een prima beeld van zijn bezigheid. Heel veel foto’s van lichtsporen in de ruimte. Omdat de omringende ruimte vaak onduidelijk blijft zijn die van een soort mooi dat het goed doet op je beeldscherm. Roosegaarde heeft een schitterend atelier, ook wel ‘de droomfabriek’ genoemd, waar een indrukwekkende fotoreportage aan is gewijd. Daar werkt hij met technisch geschoolde medewerkers aan het realiseren van zijn dromen.

Daan Roosegaarde in perspectief, Nico Daswani, Fumio Nanjo, Carol Becker, Lecturis, ISBN 9789462263222

Jaume Plensa

Van Jaume Plensa is wereldwijd werk te zien geweest. Van Lubljana tot Leeuwarden, waar hij de ‘mistfontein’ Lovebij het station kon plaatsen. Hij nam deze zomer deel aan de Amsterdamse beeldenmanifestatie Art Zuid, terwijlMuseum Beelden aan Zee alle ruimte gaf aan zijn beelden en tekeningen. Daarbij verscheen een catalogus met een overzicht van zijn werk. Op het omslag staat een mooi uitgelicht détail van The sound of words, een bijna vier meter hoog, portretbuste-vormig vlechtwerk van stalen strips. In Scheveningen stond het buiten opgesteld. De wind had vrij spel, zodat de lettertekens die beweeglijk in het binnenste waren gehangen een tinkelend geluid maakten: wind chimes. De denkbeelden van Plensa, zoals die in het boek worden verwoord door Anna Tilroe (die zich in het kader van ‘Culturele hoofdstad 2018’ heeft beijverd voor de plaatsing  Plensa’s Leeuwarder fontein) en Jean-Louis Andral (directeur van het Picasso-museum in Antibes) rammelen ook zo’n beetje, maar zonder dat het echt muziek wordt. De kunstenaar is geen heldere denker, maar eerder iemand die associatief begrippen aan elkaar rijgt. Dat zit zijn kunst niet in de weg, natuurlijk. Men kon zich in de tentoonstelling vergapen aan schitterende materialen als Murano-glas en albaster. Plensa’s meisjes met geloken ogen zijn dromerig als de beelden van Jules Vermeire - maar dan veel groter. Het Scheveningse privé-museum is er trots op dat stichter Theo Scholten al vroeg Plensa ontdekte. Waarom ook niet ? Maar het enkele feit dat Plensa graag letters of woorden aan zijn beelden toevoegt is geen excuus voor het kritiekloos optekenen van de uitspraken van de kunstenaar, die als een goeroe klinkt. “De grote vellen papier met de tekeningen (…) zijn de zwijgende voorbodes van een cartografie in wording en vormen ze (sic!) evenzovele bladzijden van een onafgebroken reisverslag” is voor rekening van de schrijver. Hoe tijdloos de kunstenaar ook navigeert, het boek is doortrokken van wantrouwen jegens het moderne. De Oostenrijkse kunsthistoricus Hans Sedlmayer, de auteur van een veel gelezen, in de late jaren ’40 verschenen boek dat de ‘moderne’ ontwikkelingen in de cultuur betreurde, wordt met instemming genoemd. En Sedlmayer - spijtoptant, maar eerder lid van de nazi-partij - had het niet over de wereldoorlog.

Jaume Plensa, Jean-Louis Andral, Jan Teeuwisse, Anna Tilroe, Waanders Uitgevers, ISBN 978946262239 5

Comments