Bopape

Wat het oog niet ziet 

In vervolg op de bespreking van de tentoonstelling Bopape, Dumas, Muholi in de MMKA in Beelden 1#2011 wil ik kijken naar Bopape’s werk The eclipse will not be visible to the naked eye. Het sluit ogenschijnlijk niet aan op de voorafgaande twee delen van de tentoonstelling. In Bopape’s installatie en gelijknamige video zijn ogen en lijven als weerkaatsende spiegels afwezig. The eclipse will not be visible to the naked eye vertelt een ander verhaal. Een verhaal van een weerkaatsende wereld die geen impressie achterlaat op het blote oog. Het is een weerkaatsing die jou blijft ontwijken en aandringt op een antwoord op de vraag: Wat heb ik hier?

Door Carina van der Walt  

De naam van het werk stemt tot nadenken. De eclips (of ontluistering) zal niet zichtbaar zijn voor het blote oog (2010). Het gaat dus in de installatie om iets dat je niet ziet en dat ontluisterend is. Deze installatie is kneuterig en herkenbaar opgesteld. Is het een kamer, een wachtkamer, of een disco? Het ligt er aan hoe je ernaar kijkt. De installatie is een beetje naïef samengesteld uit een televisie, kunstbloemen en -planten, koffiebekers, foto’s en kanten gordijnen. Typisch Zuid-Afrikaans staat de televisie centraal. Het beeld op het scherm fascineert. Het ziet er uit als water dat een rimpeling maakt, nadat er een steen in geworpen is. De rimpelingen komen niet buiten het raam van de televisie. Ze zitten ingeklemd. De kern groeit niet het beeld uit, maar blijft vasthaken. Na Dumas en Muholi verwachtte ik een reflectie van de kunstenares in het water, maar de kern bleef leeg. Ontwijkend. Restjes van ballonnen en slingers aan plafondlampen suggereren een afgelopen feestje. Omgevallen kastlampjes en potplantjes voegen sporen van mogelijk geweld toe. De schone koffiebekers herstellen de huislijke orde. Wat is hier gebeurd?

De video De eclips zal niet zichtbaar zijn voor het blote oog (2009) is een van Bopape’s bekendste recente werken. Jammer genoeg is deze video geïnstalleerd op het keerpunt in de tentoonstelling. Na het zien van zoveel aaneensluitende en uiteenlopende werken van drie grote Zuid-Afrikaanse kunstenaars samen in een tentoonstelling was ik doodmoe. Ik probeerde om op adem te komen in de kleine, donkere videoruimte. Een eigentijds Roodkapje met een rode hoed, jurk, schoenen en koffer huivert voordat ze een grasveldje tussen mopaniebomen oversteekt. Dat is herkenbaar. De video speelt zich af in een stadje in de meest noordelijke provincie van Zuid-Afrika – Limpopo. De zon blakert naar allen kanten. Het is bloedje heet in de video. Ik weet hoe het gras ruikt. Een straaltje zweet loopt in mijn nek af. Roodkapje wordt ook geleidelijk aan wanhopig, want ze versnelt aldoor haar pas. Sneller en sneller… hectisch door de verlaten straten. Nergens komt ze aan. De wind waait. Roodkapje rent. Het camerabeeld verschuift. Het grasveldje, de witblauwe lucht en de toppen van hoge eucalyptussen smelten samen. Ze worden strepen in een spiraal. De beklemming is daardoor afgelopen. Maar waarom voelde ik mij zo beklemd? De ruimte is voor mij herkenbaar! Is de beklemming eigenlijk wel afgelopen? Dan begint de video opnieuw. Ik ben verward. Ik moet weg.             

foto 1 - Installatie van The eclipse will not be visible to the naked eye (2010) - eigendom van de kunstenaar, Dineo Bopape.
foto 2 - Still uit de video The eclipse will not be visible to the naked eye (2009) van Galerie Michael Stevenson in Kaapstad.

Comments