De Vleeshal

Herfsttij van het modernisme: interesse alweer voorbij?

Stichting Beeldende Kunst Middelburg presenteerde van 14 januari tot en met 18 maart 2012 de groepstentoonstelling ‘Herfsttij van het modernisme’ in De Vleeshal en in De Kabinetten van De Vleeshal. De titel is geïnspireerd op Herfsttij der Middeleeuwen, Johan Huizinga’s klassieke boek uit 1919. Een studie over levensvormen, gedachten en kunst aan het eind van de middeleeuwen. In het boek wordt beschreven dat de kunstenaars van die periode zo succesvol en vooruitstrevend waren, juist omdat ze teruggrepen naar het verleden. Dit was voor hen een manier om grip te krijgen op de veranderingen om hen heen.

Door Piet Augustijn

Interessant is te zien dat kunstenaars door de jaren heen vaak op dezelfde manier met grote veranderingen in de samenleving omgaan, door terug te grijpen naar het verleden. “De groepstentoonstelling geeft een beeld van hoe 15 kunstenaars omgaan met tijden van grote veranderingen, zoals nu het geval is met de economische crisis, zegt het persbericht. “Kunstenaars proberen uit het nu te stappen door bronnen uit het verleden te raadplegen en te gebruiken in hun kunst, waardoor ze ook een brug proberen te slaan naar de toekomst.” Die 15 kunstenaars geven een gevarieerd beeld van het thema, waarbij de link met het verleden niet altijd duidelijk is. Martijn Hendriks draait in de video Form, Counterform (2010) driehoekige zwarte vormen om, opgenomen in een ateliersetting. Het werk roept herinneringen op aan Bruce Naumann die de grenzen van het kunstenaarschap wilde oprekken door zijn lichaam en atelier als uitgangspunt te nemen. Bij Hendriks blijft die poging steken in een korte animatie die niet meer is dan dat. Piet Dieleman schilderde zwart-witversies van eerder gemaakte kleurenabstracties, Sara van der Heide projecteert abstracte beelden die lijken op werken van Mondriaan en El Lissitzky en Remco Torenbosch maakte het raam achterin De Vleeshal blauw, een verwijzing naar de Europese vlag en het verwateren van de idealen voor een Europese eenwording. Eveneens van Hendriks is de glas-in-hout wand What comes into appearance must segregate in order to appear (2012), een verwijzing naar het werk Cathedra van Barnett Newman. Zonder uitleg zijn de afzonderlijke werken niet of nauwelijks te duiden. En dat is jammer, want een tentoonstelling met zo’n ambitieuze titel mag best wat minder hermetisch en wat meer open zijn. Nu lijkt de kunst zich terug te trekken in de bekende ivoren toren en in zichzelf gekeerd te zijn. De titel suggereert overigens ook dat het ‘nieuwe’ modernisme alweer op zijn retour is. Laat De Vleeshal de laatste stuiptrekking zien? Een van de meest heldere werken is 24 European Ethnographic Museums (2010), 24 ingelijste tekeningen. Het werk refereert aan de koloniale en postkoloniale tijd waarin de macht in Europa lag, een macht die zich nu naar andere gebieden aan het verplaatsen is. Het zijn de namen van musea in Europa die met etnologie, etnografie en antropologie te maken hebben. Verleden, heden en toekomst komen bij elkaar. De discussie over de positie van etnografische musea is nog lang niet uitgewoed: waar gaat het beleid van dergelijke musea naartoe?

Wilt u het hele artikel lezen, neem dan een abonnement, of vraag een proefnummer aan voor € 4,- via info@spabonneeservice.nl

Herfsttij van het modernisme, 14 januari tot en met 18 maart 2012, De Vleeshal en de Kabinetten van De Vleeshal, Middelburg. www.vleeshal.nl

 

 

Comments