Den Haag onder de Hemel

Den Haag onder de hemel

Deze zomer tooiden spectaculaire Chinese beelden het Lange Voorhout. Cees Hendrikse, oud directeur van de Gasunie en groot kenner en verzamelaar van moderne Chinese kunst, is samen met sinoloog Sabine Wang verantwoordelijk voor het concept van deze uitgebreide en informatieve 14e aflevering van Den Haag Sculptuur. Op het Lange Voorhout verwijzen de werken zowel naar oertijden en oude beschavingen als naar hedendaagse technologieën in een wereld vol onrust en verandering. In het museum Beelden aan Zee is extra aandacht voor het werk van Sui Jianguo. Sui geldt als een van de belangrijkste meesters van China’s nieuwe generatie beeldhouwers. Het is niet toevallig dat juist dit jaar de beeldhouwkunst uit China te zien is in Den Haag en Scheveningen. De eerste Chinezen kwamen immers precies honderd jaar geleden naar Nederland.

Door Eleonoor van Beusekom

Beeldhouwkunst was direct na de stichting van de Volksrepubliek China in 1949 een belangrijk middel om gebeurtenissen en figuren van de communistische overwinning gestalte te geven. De autoritaire visie van de communistische partij kon op die manier in het hele land gezien worden. Deze politieke ‘boodschappers’ van de regering zag je overal; op pleinen, in parken en bij officiële gebouwen. De realistische stijl van die beelden was geënt op de Europese klassieken. Ambachtslieden werkten in ploegverband in grote werkplaatsen aan dergelijke beelden. Daarnaast waren er ook beelden met een decoratieve functie bij feesten en als belangrijke illustratie voor de verschillende godsdiensten in het land. Je zag ondermeer Buddha’s in tempels of historische helden bij keizerlijke paleizen. De beeldhouwer als autonoom kunstenaar bestond aanvankelijk niet. Pas in het begin van de twintigste eeuw gingen Chinese kunstenaars op reis naar bijvoorbeeld Japan en Frankrijk en maakten op die manier kennis met andere opvattingen over beeldhouwen. Het zou nog tot het einde van diezelfde eeuw duren voordat kunstenaars in China zich autonoom gingen uitdrukken in het driedimensionale beeld. 

De prijs van de welvaart

Een felrood beeld in een statige Haagse laan trekt al van verre de aandacht. Drie enorme ‘botten’ ijveren echter om voorrang.  Overblijfselen van het gebeente van een mammoet? Het blijkt een imaginaire verbeelding van de ruggengraat van kunstenaar Wang Jin. Wang 2008. De kunstenaar becommentarieert de leegheid van de huidige Chinese maatschappij middels zijn oeuvre dat naast sculptuur ook bestaat uit performances en fotografie. Eenmaal aangekomen bij het rode beeld, blijkt het om een gelakte stalen dinosaurus te gaan vijf meter lang en hoog met een borstbreedte van drie meter. Dinosaur Amidst the Wind 2009 is prominent aanwezig in de stoet die neerstreek in Den Haag. Kunstenaar Sui Jianguo maakte de Dino uit een soort grid van staal dat hij vervolgens in de nationale kleur van China lakte. Met made in China prominent op de borst zou het beeld niet misstaan in een pretpark. De kunstenaar gaf zijn creatie echter een tegengestelde lading mee. Sui Jianguo soleert deze zomer in Beelden aan Zee. Zijn oeuvre laat op onnavolgbare wijze zien wat het China van vandaag behelst: een combinatie van introspectieve elementen en een naar buiten gerichte blik van China op het Westen. Westerse idealen gaan er gepaard met toenemende welvaart en krijgen meer en meer voet aan de grond. Mede door de ingrijpende gevolgen van de ontworteling door de culturele revolutie is een van oudsher zeer hoogstaande cultuur inmiddels snel aan het verwesteren. Dit historisch gevormd allegaar van uiteenlopende en voornamelijk door hogerhand gecreëerde opvattingen vormt het erfdeel voor de nieuwe generatie kunstenaars. Daar bovenop komen actuele ontwikkelingen van milieu, bodemtekorten en instortende financiële markten die in de hele wereld spelen dus ook in China. Tot hoe ver moet je dan teruggaan in de tijd om met een schone lei te kunnen starten? Tot de vroegste tijden van leven op aarde?

We zien, naast de Dino van Sui Jianguo, die voort lijkt te spruiten uit eigen 'kooi' ook nog resten van zijn voorwereldlijke familie. Twee 'fossiele huiden' van dinosaurussen van ongeveer twaalf en acht meter lang lijken zojuist ter plekke opgegraven. Hu Xiancheng, de maker van het werk Dinosaur skin 2010 lijkt ons de vraag te stellen: waar ging het mis sinds deze twee hun huid verloren? Wat is er gebeurd met ons oerwezen, onze essentie? Zijn we alleen nog maar ratio? Wat was ons bewustzijn in al die tijd dat wij de keuze hadden om de schoonheid van deze aarde te bewaren terwijl we er iets van maakten voor onszelf? De beelden van Jiao Xingtao geven een wel heel direct antwoord op die vraag. Nauwelijks van echt te onderscheiden staan hyperrealistische, kartonnen dozen van polyester gedeukt en al model voor een wereld waarbij productie en lifestyle tot onverzadigbaarheid leidde in de wereldwijde uit de hand gelopen consumptiemaatschappij. Met zijn werk Gift from Heaven uit 2007 illustreert de kunstenaar de armoede en nietigheid van ons bestaan. Op ironische wijze vergroot hij uit waarvan we ons normaal juist ontdoen: de verpakking van onze zojuist verworven hightech droomapparatuur, aankopen met een kortstondige levensduur.

Wilt u het hele artikel lezen, neem dan een abonnement, of vraag een proefnummer aan. 

Den Haag onder de Hemel, Lange Voorhout, Den Haag en Museum Beelden aan Zee, Scheveningen, 6 juni t/m 11 september 2011, www.denhaagonderdehemel.com


Comments