DordtYart

Verschijnen/Verdwijnen
Acht jaar Dordtyart 

DordtYart is weg uit Dordrecht. Per 28 juli 2019 is de Biesboschhal, de hal waarin het kunstencentrum was gevestigd, dicht voor het kunstpubliek. Blijven enkel de herinneringen aan de spannende tentoonstellingen, lezingen en presentaties. En vergeet ook niet de geweldige serie concerten in DordtYart. Je kon er de musici en kunstenaars aan het werk zien in de enorme bedrijfsruimte met zulk schitterend licht; sommige werken zag je ter plekke groeien. Lyda Vollebregt en Arie Jaap Warnaar, die met zoveel enthousiasme dit initiatief in 2011 startten, verdienen enkel lof. Verschijnen/Verdwijnen was de melancholische titel en het thema van de laatste tentoonstelling in DordtYart. 

Door Etienne Boileau

Zes jaar terug kwam ik voor het eerst in DordtYart en zag daar buiten op de landtong de installatie Warten auf den Fluss van kunstenaarsgroep Observatorium in aanbouw. Een houten bouwwerk dat bestond uit drie met elkaar verbonden paviljoens, waarin vergaderd, gegeten en geslapen kon worden. Eenmaal klaar, werden de paviljoens overgebracht naar het Ruhrgebied waar ik ze later weer zag tijdens Emscherkunst. Aan het eind van 2013 kwam het gevaarte terug naar DordtYart. 
Sindsdien ben ik elk jaar, vaak meerdere malen per seizoen, gaan kijken in DordtYart naar de avontuurlijke presentaties van bekende en voor mij soms onbekende kunstenaars. Maar ook buiten de hal speelde DordtYart een belangrijke rol: vaak in de vorm van vrij opdrachtgeverschap (de Dome van Aeneas Wilder werd in opdracht van Arie Jaap en Lyda voor de Verbeke Foundation vervaardigd) en een andere keer tijdens presentaties op Art Rotterdam. Zo ontdekte ik in 2015 het gracieuze werk Light Waves van Zoro Feigl in een van de hallen van Art Rotterdam Intersections. Een twintigtal neonbuizen voerde er een eindeloze dans uit rondom een draaiende ventilator: het aantrekken en afstoten stopte geen moment.

Observatorium, 
Warten auf den Fluss


Geluidskunst

In de Dordtse Biesboschhal zag ik voor het eerst ook de gebeeldhouwde acteurs van Sander Breure en Witte van Hulzen. En er was in Dordtyart veel werk van gerenommeerde kunstenaars te zien zoals David Jablonowski en Sarah Pichelkostner. Zelfs aan de dichtkunst werd aandacht besteed. Zo toonde beeldend kunstenaar en dichter Maria Barnas tijdens Sense of sound een bellenblazend apparaat met de titel The Poet, dat als een soort zoektocht naar woorden gezien kon worden. “Woorden zijn als wolken in mijn mond”, klonk de repeterende stem van Maria Barnas. En dan was er tijdens diezelfde presentatie ook een serie elektrische huisorgeltjes van Elise ’t Hart en Nils Davidse getiteld Organa. Elk exemplaar had z’n eigen geluid. Samen met Nils Davidse had ’t Hart naar de karakteristieke klanken van die orgeltjes gezocht, waarmee ze een originele geluidsinstallatie fabriceerden. Tijdens die zomerse edities bleek ook dat veel werk mogelijk was gemaakt door een bijdrage opdrachtgeverschap van de Mondriaanstichting. 

Elise ’t Hart en Nils Davidse, Organa

Performances en muziekuitvoeringen

En dan de vele performances en muziekuitvoeringen in DordtYart: stuk voor stuk onvergetelijk.In de maand mei van dit jaar vulde de hal zich met de klanken van het Amsterdamse Cello Octet die er het stuk 8van componist Michael Gorden speelde. En tijdens Sense of Soundspeelden drie pianisten de Canto Ostinato van Simeon Ten Holt in het Klankbodempaviljoen van Dré Wapenaar. Wapenaar had het paviljoen gebouwd op de punt van het terrein bij DordtYart, daar waar Wantij en Merwede samenkomen. Een paar jaar eerder woonde ik in diezelfde tent een weergaloze uitvoering bij van pianist Ivo Janssen die er de Soloduiveldans II van Simeon ten Holt speelde. Ingetogener was de performance op cellomuziek door balletdansers die bewogen rondom de bamboeobjecten van Maria Blaisse en Bin Su in de hal van DordtYart gedurende het afgelopen seizoen. De dansers bewogen langzaam in en rondom de bamboeobjecten op de speciaal gecomponeerde muziek, als ware het breekbare kostbaarheden. Ook Blaisse en Su werkten een periode in de hal. Zij kwamen uiteindelijk tot een ruimte van bamboe van 12 x 3 x 6 meter, welke de bezoeker kon betreden om zo de energie van de ruimte zelf te ervaren. 

Performance Maria Blaisse en Bin Su

Vrij opdrachtgeverschap
 
De drijfveer van de oprichters Lyda Vollebregt en Arie Jaap Warnaar bleek niet het verzamelen van kunst maar de verwezenlijking ervan. Bij hen draait het om opdrachtgeverschap en het echte maakwerk, dat dagelijks in de Biesboschhal gevolgd kon worden. En Arie Jaap, indertijd eigenaar van uitzendorganisatie Dordtmij, bleek in staat kansarmen op de arbeidsmarkt werkervaring op te laten doen bij DordtYart. Op die manier kwam Rick Van Meel bij DordtYart te werken. Hij volgde er een re-integratieprogramma dat bestond uit het assisteren van kunstenaars en het maken van videoreportages. Van Meel werd dermate enthousiast over de connectie tussen kunst en wetenschap dat hij zich inschreef bij de Academie St Joost, en vervolgens kunstenaar werd. Voor Verschijnen/Verdwijnen maakte hij op ware schaal een spierwit model uit EPS Foam van de satelliet Juno, een ruimteobject van NASA met de titel Juno Scale model 11.

Rick Van Meel, Juno Scale model 11 

Tijdens de slotmanifestatie in DordtYart kwam het vrije opdrachtgeverschap nog eens uitvoerig ter sprake. Belangrijkste vragen: stelt de overheid in ons land niet te veel (rand)voorwaarden aan kunstenaars, of is het juist goed voor een kunstenaar om meer projectmatig te werken en te maken te krijgen met een programma van eisen en deadlines? Aan het eind van de manifestatie kondigden Lyda en Arie Jaap aan dat DortYart zal worden voortgezet op een andere plek, ergens in Rotterdam. Waar in Rotterdam, dat maakt het echtpaar later bekend.

 

Comments