Florentijn Hofman

Florentijn Hofman 

Handstand

 

In het Science museum Nemo aan het Amsterdamse Oosterdok werd de afgelopen vijf jaar flink verbouwd. In het iconische gebouw, ontworpen door de wereldberoemde architect Renzo Piano, onderging iedere verdieping een ware metamorfose. Doel van de aanpak was om het museum aantrekkelijk te maken voor alle generaties bezoekers. Met de vernissage van het beeld Handstand op verdieping 4 werd de nieuwe permanente tentoonstelling Humania op 21 november voor het publiek opengesteld door H.M. Koningin Máxima. Handstand is de eerste kunstopdracht ooit door dit museum verstrekt aan een beeldend kunstenaar.

 

Door Eleonoor van Beusekom

 

De keuze voor het ontwerp van Handstand is beslist onorthodox. Het beeld is van kunstenaar Florentijn Hofman en werd gekozen uit inzendingen van een viertal kunstenaars. Exposeren van kunst in Nemo stelt nogal wat specifieke eisen aan een beeld. Het dient bijvoorbeeld in zowel expressie als in materiaal heel stevig te staan en moet ook tegen een stootje kunnen.  

Handstand gaat die uitdaging aan en vormt nu het niet te vermijden dynamische middelpunt van Humania de ‘kroon’ op de tentoonstelling. 

 

Inspiratie voor Handstand


“Mijn elfjarige zoon, zijn naam is Dit, ging op turnen en oefende werkelijk op de vreemdste plekken de handstand. Dat maakte dat ik zijn voeten, waar ik mij ook maar bevond, langs zag vliegen” zo vertelt Hofman. Het zette de kunstenaar aan tot denken over het fenomeen. Een handstand verwacht je niet in een museum en niemand zal ook op het idee komen dat zomaar zelf te gaan doen. Bij het aanzicht van het immense beeld, de 8,5 meter hoge kloon van Hofmans zoon, ontkom je er niet aan om ook een en ander te overpeinzen. Hoe het bijvoorbeeld is om de wereld zo op zijn kop te zien en dat je voor de handstand zeker je balans dient te bewaren en bovendien moet oefenen om dat zomaar te kunnen. Op het zwarte pak met rits aan de achterkant is in witte verf een skelet geschilderd. Het is een summiere gestileerde versie van ons geraamte en duidelijk herkenbaar een mens. Maar is het een man of een vrouw? Een jongen of een meisje? Dat blijft onbeslist. Deze kloon van Dit in zijn morph-pak is ook genderneutraal want wie zit er in? Een ieder kan zich verplaatsen en verbazen, vereenzelvigen met Handstand. De reusachtige figuur benadrukt dat we van binnen allemaal grotendeels hetzelfde zijn en dat we ons juist aan de buitenkant van elkaar onderscheiden. Ons geslacht en onze huidskleur, onze leeftijd om maar eens iets te noemen, allemaal onze buitenkant.     

 

Spelletjes


Rondom Handstand is in Nemo van alles over ons menselijk functioneren te zien en ervaren; er zijn tests en vragen die onze overeenkomst of diversiteit kenbaar maken. En spelletjes om onze fysieke kwaliteiten en onderlinge verschillen te meten. Zoals die van onze hartslag of wat het in de breedste zin kan betekenen om mens te zijn in deze tijd. Ze bemeten onze kracht of intelligentie. Om het mens-zijn zo inzichtelijk mogelijk te maken ‘ontmoeten’ we een aantal tijdgenoten die ons een inkijk geven in hun bestaan. We zien ze op foto’s of op video en horen bijvoorbeeld hoe het is om een tweeling te zijn en zo exact op de ander te lijken. We zien een hoogbejaarde vrouw die ons vertelt over haar kindertijd.De foto en video portretten vormen samen een mozaïek-wand, een productie van Janus van der Eijnden en Jet van Gaal.

 

Spelen


Florentijn Hofman heeft al meer iconische beelden op zijn naam staan. Hij gaat er vanuit dat onze aandacht getrokken wordt wanneer we terloops worden uitgenodigd in onze vroege belevingssfeer. Met zijn werk speelt hij daar op in, zijn beelden appelleren in grote mate aan onze kindertijd, toen we ons verbonden voelden tijdens het spelen. Hofman is wereldwijd bekend van zijn gele ‘badeendjes’ die hij maakte tot wel 26 meter hoog! In onze cultuur hebben huisdieren, knuffels, stripfiguren een grotere rol gekregen dan ooit tevoren. Ze maken deel uit van ons collectief geheugen. De icoonwerking is; vertedering, troost, spelen. Door de communicatie via talloze media is nog nooit tevoren zo’n belangrijke plaats ingenomen door fantasiedieren.

Ze benadrukken op een speelse manier onze nietigheid en bevorderen ons gevoel ergens bij te horen. Een ontmoeting met de badeend van Hofman vertedert menig volwassene die zich dan al snel weer even kind voelt.

Hofman onderzoekt dit soort zaken. Hij is ervan overtuigt dat een ontmoeting in de openbare ruimte met een aaibaar benaderbaar beeld een aanzet geeft tot saamhorigheid en dat het de maatschappelijke verharding tegengaat. 

Nemo heeft met Handstand een veelbelovende nieuwe koers ingezet als opdrachtgever in de beeldende kunst.

  

Humania, Nemo, Amsterdam, www.nemosciencemuseum.nl

Comments