Frank Havermans

Frank Havermans. 1:1

Frank Havermans is beeldend kunstenaar, ontwerper, timmerman en architect tegelijkertijd. Hoewel hij al veel projecten in Nederland heeft gerealiseerd en belangrijke prijzen won, is er nog geen goed museaal overzicht van zijn werk te zien geweest. Het Stedelijk Museum in 's-Hertogenbosch presenteert een zestal installaties, projecten van deze kunstenaar. Het museum vroeg ook aan Havermans om een constructie te ontwerpen waarin de keramiekcollectie Van Haaren kon worden gepresenteerd. Het resultaat is een expositie waarbij kunst en architectuur volledig samensmelten.

Door Peke Hofman

Boomhut

Een van mijn mooiste jeugdherinneringen was het bouwen van een boomhut met twee vriendjes toen ik zo'n twaalf jaar oud was. In het Dommeldal, bij Eindhoven, bouwden we met sloophout, een roestige hamer en gevonden spijkers onze eigen geheime, onneembare vesting. Het creëren van een eigen ruimte, een huis, is een oerdrift die voelbaar wordt als je de installaties van Frank Havermans ziet. Sommige van zijn bouwwerken zijn ook letterlijk te betreden; een tweepersoons bioscoop, een zomerhuisje in de vorm van een boomhut, een ruimte meubel' of een architectonische ingreep. De ruimtes omsluiten het lichaam en geven eventjes datzelfde gevoel van onaantastbaarheid, alsof je in je eigen boomhut zit. 
De installaties van Frank Havermans zijn vaak robuust, ongepolijst en heel sterk van vorm. Die vorm wordt bepaald door de constructie en het materiaal. In de heel eigen vormentaal die Havermans heeft ontwikkeld, worden basale, bouwkundige begrippen zichtbaar gemaakt als verbinding, spanning, volume, gewicht en draagkracht.

Architectuur van de autonomie

Voor Frank Havermans is architectuur veel meer dan het verwezenlijken van functionaliteit. De functie mag dan aanwezig zijn - een kast, een leefruimte, een bioscoop, een stoel, etc. -toch is dat bij Havermans niet het ultieme doel. Als architectuur gaat over het scheppen van ruimte gaat het werk van Havermans over architectuur. Het middel wordt doel. Dit blijkt ook uit het feit dat Frank Havermans zich niet beperkt tot meubels of kleine ruimtes. Zo heeft hij vele stedenbouwkundige studies omgezet tot autonome beelden, waarbij ingenieuze, complexe installaties door de ruimte zweven. Net als bij stedenbouwkundige ontwerpen is de vorm daarbij even belangrijk als de restvorm (de vorm die overblijft). Het feit dat beelden van deze kunstenaar een functie kunnen hebben tast de autonomie van het werk dus nauwelijks aan. Het blijft interessant; de vraag in hoeverre functionaliteit autonomie uitsluit. Ik zie het werk als architectonische constructies die tegelijkertijd autonoom zijn. Eigenlijk vergelijkbaar met de paviljoens die Heerich maakte op Insel Hombroich: functionele, maar ook zeer eigen, autonome beelden. Ook Heerich vond dat architectuur en beeldende kunst niet gescheiden kunnen worden. Havermans’ projecten zijn beelden die zelf ruimte en vorm zijn maar die ook de ruimte bepalen. Frank Havermans heeft ook kunstwerken gemaakt die niet direct functioneel zijn of in opdracht zijn gemaakt. Zoals KAPKAR/TCM-656, een gigantische dubbele kruisboog die de wanden van het museum lijkt te stutten. De suggestie van kracht, druk en spanning is optimaal. Een voorbeeld van volledige samensmelting van beeld, ruimte en constructie.

Wilt u het hele artikel lezen, neem dan een abonnement, of vraag een proefnummer aan. 

www.sm-s.nl


Comments