Gabriel Lester

Gabriel Lester. Voor de wind

Zeist timmert aan de weg. Waar eind vorig jaar aan de 1e Hogeweg nog een groot kunstwerk van Ram Katzir werd onthuld (zie ook Beeldenmagazine 1 # 2019), was het nu de beurt aan Gabriel Lester. Op minder dan honderd meter afstand, op het Emmaplein, realiseerde hij een werk dat afgelopen juni werd opgeleverd. Lester ontwierp een architectonische installatie waarbij functionaliteit en autonomie om voorrang strijden. Uiteindelijk kon het nauwelijks misgaan want op dit winderige, fantasieloze plein is elke esthetische toevoeging al gauw een succes. Een wand die functioneert als een windvanger, een lichtobject, een zitobject: het is het allemaal. Oneerbiedig gezegd is het decoratief straatmeubilair, hoewel Gabriel Lester toch iets meer heeft gedaan. Kunst, architectuur en functionaliteit zijn geraffineerd verweven. De kunstenaar heeft deze publieke plek net een beetje opgetild.

Door Peke Hofman

De architectonische sculptuur - naar mijn idee de beste benaming - bestaat uit dertien kunststof elementen van enkele meters hoog. Samen vormen ze een soort wand tussen twee winkelpanden. De speels gebogen, stoeptegel-grijze vormen met grasgroene uiteinden doen denken aan grassprieten, smalle bladeren die buigen in de wind. De titel van het werk Voor de wind is dan ook niet de meest spectaculaire vondst maar is wel toepasselijk. Temeer omdat het geheel, zoals ook verwoord in de opdrachtomschrijving, een enorm tochtgat afsluit waardoor, als iemand al overweegt om op dit plein te gaan zitten, hij of zij niet wordt afgeschrikt door een koude bries. De golvende vormen van het werk komen terug in de bestrating van het plein en enkele andere zitelementen die op het plein geplaatst zijn. Ook zijn in de sculptuur zelf twee elementen zo teruggebogen dat hier twee zitplaatsen zijn ontstaan. In de uiteinden van de meeste elementen zit een strook met verlichting waardoor ’s avonds bovendien een subtiel lichtspel te zien is. Doordat het beeld ook de in- en uitrit van de parkeergarage onder het plein markeert, zorgt het voor een  landmark-achtige herkenbaarheid in deze verder anonieme omgeving. 

Tekentafelgezelligheid

Het plein is, zoals zoveel ‘nieuwe’ centra in Nederland, bedacht aan de tekentafel. Het gebruik van het plein, de gezelligheid, de sfeer, kleuren, dynamiek, alles is bedacht. Maar helaas ‘bedenk’ je dit soort dingen niet. Het resultaat is dan ook vaak een publieke ruimte die zielloos is, letterlijk leeg. De economische projectontwikkelaars-architectuur die het plein omringt, versterkt dit gevoel. Typerend was dat ik niemand kon vinden die antwoord kon geven op mijn vraag wat ze van het licht ’s avonds vonden. Steevast was het antwoord: “Wij sluiten om vijf uur, dan zijn we allang naar huis” of iets van die strekking. Later op de middag was er inderdaad geen hond meer te bekennen.

Toch is Gabriel Lester er naar mijn mening wel in geslaagd het plein wat meer intimiteit te geven. Door zijn afscheiding ontstaat een soort arenavorm die het plein afbakent. Door het materiaal, de kleur en de vorm doet het werk ook denken aan een groot decor, waarbij het plein het toneel wordt. Het licht versterkt het theatrale nog meer. Alleen de acteurs, muzikanten of andere artiesten ontbreken. Helaas! Maar wie weet laat de tijd het gebruik van het plein nog indalen. Laten we het hopen. Gedrag in - en gebruik van - de openbare ruimte laat zich vaak niet voorspellen, zelfs niet door knappe ontwerpers.

Ongrijpbaar veelzijdig

Lester is een belangrijk kunstenaar, nationaal maar ook internationaal. Zijn veelzijdigheid is indrukwekkend en daarmee is hij spannend ongrijpbaar. Hij maakt sculpturen, installaties, films, video’s, maar is ook acteur, regisseur, performer, docent en uitvinder. In zijn werk in Zeist legt de kunstenaar verbindingen tussen architectuur, beeldende kunst, design en stedenbouw. De vraag of dit autonome beeldend kunst is of stadsmeubilair is voor hem niet interessant. Wat hij kan gebruiken om tot nieuwe vormen, ervaringen en belevingen te komen zal hij zonder aarzelen aangrijpen. De definitie van het medium is daarbij van ondergeschikt belang. Dat is zonder meer knap en dwingt respect af. Toch durf ik wel de stelling aan dat deze architectonische installatie zeker niet de boeken in zal gaan als zijn artistieke hoogtepunt. Daarvoor was de opdrachtformulering te beperkend, de omgeving te weinig inspirerend en zijn eigen interpretatie te braaf. Laten we het erop houden dat hij er het beste van heeft gemaakt. 

Voor de wind is een mooi werk dat de treurigheid en fantasieloosheid van de omgeving een beetje compenseert. Ik zou er niet voor omrijden maar als je in de buurt bent: ga een frietje eten dan snap je wat ik bedoel.

www.gabriellester.com

 

 

 

Comments