Kathrin Schlegel

Kathrin Schlegel 

 

Het beeld Der Stein des Weisen van Kathrin Schlegel werd 3 september officieel onthuld in Park Noord op Campus Woudestein. Daarmee heeft de Erasmus Universiteit Rotterdam een nieuw kunstwerk aan haar omvangrijke kunstcollectie toegevoegd. Een collectie die indertijd werd opgezet op initiatief van de in 2012 overleden prof. mr. Piet Sanders. Der Stein des Weisen bestaat uit een zes meter hoge blob-achtige vorm in roestvrij staal, die fungeert als een soort spiegelende gedachtewolk. Een paar meter verderop staat een bijbehorende zeventiende-eeuwse hartstenen sokkel onder plexiglas. Je vraagt je af wat het verband tussen die twee objecten is. 

 

Door Etienne Boileau

 

Om dat verband te kunnen leggen moeten we terug in de geschiedenis. Voorheen deed de sokkel dienst als drager voor het bronzen beeld van Erasmus, dat beeldhouwer Hendrick de Keyser in 1622 maakte en dat bestemd was voor de Grotemarkt in Rotterdam. Beeld en sokkel waren eeuwenlang onlosmakelijk met elkaar verbonden op die plek. In 1964 verhuisde het beeld naar het Grotekerksplein voor de ingang van de Rotterdamse Laurenskerk. Het werd voorzien van een nieuwe sokkel die bijna identiek was aan de oude. De oorspronkelijke door de tand des tijds aangetaste sokkel, waarvan indertijd de kunsthistorische waarde niet werd gezien, kreeg een plaats op het schoolplein van het Erasmiaans Gymnasium. Daar stond het geval een beetje te verpieteren. 

 

Spiegelende blobsculptuur

Tot Kathrin Schlegel op het idee kwam de sokkel te integreren in haar ontwerp voor een nieuw beeld op het terrein van de campus van de Erasmus Universiteit. Schlegel’s ontwerp werd gekozen uit de drie beste inzendingen. De kunstenaars was tevoren gevraagd een schetsontwerp/ maquette in te dienen met de suggestie om de sokkel een plekje in hun ontwerp te geven. Schlegel was de enige die de sokkel ook daadwerkelijk een fysieke plaats gaf in haar ontwerp. Vanwege de door diverse deskundigen geconstateerde kunsthistorische waarde is die nu ineens onderdeel van een eigentijds ensemble. Het in Park Noord geplaatste historische artefact staat slechts een paar meter van de door Schlegel ontworpen spiegelende blobsculptuur, uitgevoerd in RVS. Dat levert een fris contrast op in de tijd, maar beslist geen botsing: historie en actualiteit gaan hier prima samen. Naar nog moet blijken zal dit ensemble in de toekomst ook een iconische functie gaan vervullen. Der Stein des Weisen'de titel verwijst naarde wetenschap-wordt immers als een waardig opvolger gezien van de beeldengroep ‘De eieren’ van Hans Petrieen groep stenen eieren van gietbeton die veertig jaar geleden op de campus werd geplaatst. Menigafgestudeerde liet zich na de buluitreiking op of bij de eieren vereeuwigen. Helaas moest die beeldengroep verdwijnen voor nieuwbouw.

 

Verzonken sokkel onder glas 

Toch roepen beeld en sokkel ook vragen op. Waarom is de sokkel op het universiteitsterrein voor meer dan de helft ingegraven? Hoe komt het dat de sokkel nu alleen onder gepantserd glas te bekijken is? En wat is het verband tussen sokkel en blobsculptuur? Om de laatste vraag maar meteen te beantwoorden: Zowel de monumentale gedachtewolk, die door het spiegelende materiaal met de campusomgeving versmelt, als de originele sokkel verwijzen eenduidig naar het gedachtegoed van Erasmus. 
En dan de vraag waarom de sokkel alleen onder beschermend glas te zien is. Na onderzoek is gebleken dat vanwege de vele scheuren de sokkel geen zwaar beeld meer kon dragen. Op instigatie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en na consultatie van experts werd besloten over de sokkel een glazen bak te bouwen. De sokkel zelf staat op een betonnen, waterdichte ondergrond. Op advies van diezelfde experts is bovendien een klimaatinstallatie in de glazen sokkelbehuizing gebouwd. 
En dan het feit dat meer dan de helft van de sokkel onder het maaiveld staat. Wat is daar de verklaring voor? Het blijkt gebeurd op voordracht van de kunstenaar zelf, die het een goed idee vond om de sokkel niet meteen helemaal te laten zien. Enigszins verzonken was de sokkel ook op het terrein van het Erasmiaans aangetroffen en daarnaast optimaliseert deze verdiepte positie volgens Schlegel de verhouding tussen sokkel en sculptuur.

 

Het oorspronkelijke idee van de kunstenaar om studenten zichzelf bovenop de sokkel te laten fotograferen, wordt nu toch door de Erasmusuniversiteit ontraden. Het glasoppervlak is glad en het wordt een klus om erop te klimmen. Wel kunnen er natuurlijk mooie foto’s gemaakt worden als je onder of voor de sculptuur in het gras plaats neemt en je jezelf zo gespiegeld tegen de achtergrond van het universiteitscomplex laat fotograferen. Dat zou genoeg moeten zijn.

 

Erasmus Universiteit, Park Noord, campus Woudestein, www.eur.nl/campus/cultuur/kunst


Rectificatie


In bovenstaande tekst zijn een aantal onjuistheden geslopen. De sokkel staat niet onder plexiglas. De oorspronkelijke sokkel is geplaatst in een glazenbehuizingzodat deze voor de toekomst bewaard wordt. Zij staat in een roestvrijstalen bak met daarop een glazen kap waarin luchtsleuven zitten die voor ventilatie zorgen. 

De nog aanwezige afdrukvan het originele standbeeld op de bovenkant van de sokkel nodigt, volgens Kathrin Schlegel, de toeschouwer uit omdenkbeeldig in de voetsporen van Erasmus te treden, de gedachten van de filosoof te overdenken en zijn nalatenschap opnieuw te overwegen. Het denkbeeldig in de voetsporen van Erasmus treden is volgens de kunstenaar de kern van het werk. De keuze om de sokkel in de grond te laten verzinken is ingegeven, om het zicht op deze ‘voetafdruk’ van het bronzen Erasmusbeeld te verzekeren. 


Comments