Manifesta 8

Manifesta 8, los zand

Dit jaar mag Spanje de achtste editie van de Manifesta vorm geven. De opening op 9 oktober valt laat in het jaar. In de zomer schijnt het hier niet te harden. Nu is er een aangename temperatuur. Prima om door de straten van Murcia en Cartagena van locatie naar locatie te lopen. Op de terrasjes merk je dat dit gebied hoofdzakelijk door Spanjaarden wordt bezocht. De bediening zegt “un poco” Engels te spreken, maar dat poco komt eigenlijk neer op haast niets.

Door Astrid Tanis

De Manifesta 8 belooft een dialoog te zijn met Noord-Afrika. Helaas niets blijkt minder waar. Op een paar tekeningen na van de Zuid-Amerikaanse kunstenaar Pablo Bronstein en de kritische vragen van de in Denemarken woonachtige kunstenaar Thierry Geoffroy vind je weinig terug van een dialoog.

Een gemiste kans lijkt dat, daar dit gebied bijna een grens vormt tussen Europa en Noord-Afrika. De wederzijdse Noord-Afrikaanse invloed vind je vooral in de stedelijke architectuur terug waarin je Moorse en Marokkaanse invloeden niet kan ontkennen, maar dat staat los van de Manifesta. Daarnaast is het onderwerp 'hot' als je ziet dat in veel westerse landen politieke partijen een groeiend xenofoob volksgevoel steunen om kiezers te trekken. Het kan zeker zinvol zijn als de kunst kiest voor een dialoog in plaats van het verscherpen van de tegenstellingen.

Een ander zwak punt van de Manifesta is het gebrek aan diversiteit, zo zie je op de Manifesta weinig tot geen kunst die je monumentaal ruimtelijk kan noemen. Ook schilderkunst ontbreekt nagenoeg. Je kan natuurlijk de vele uitstallingen van gearchiveerde verzamelingen ruimtelijk noemen en in zekere zin zijn ze dat ook, net als de overload aan video-installaties waarin niet Noord-Afrika maar het Midden-Oosten en het Oostblok een geliefd onderwerp is.

Het is zoeken naar kunst die de zintuigen beroert en de geest prikkelt. Ze zijn er gelukkig wel, zodat ik niet het gevoel krijg dat ik deze reis helemaal voor niets heb gemaakt. De video As the academy turns van de in Nederland woonachtige Tiong Ang, springt er in positieve zin uit. Deze video waarin ik onder een schijnbaar oppervlakkige soap, toch diverse diepere lagen vind, is bij al het oorlogsgeweld op de meeste beeldschermen, een lichtvoetige verademing. Ook de inzending van het uit Amsterdam afkomstige ontwerpersduo Metahaven onderscheidt zich door een ruimtelijke inrichting van de hun toebedeelde ruimte. Lees een interview in MetropolisM. http://www.metropolism.com/features/voor-de-stad-en-de-wereld/

Twee andere verrassingen komen uit de hoek van de blinde medemens. Hoe ervaart een blinde ruimte en hoe ervaren zij kunst. Het kunstenaars netwerk WooLoo dat bij een van de drie curatorenteams werd gevoegd, nodigde kunstenaars uit die hierin verheldering konden brengen.

Het heeft allemaal weinig met Noord-Afrika te maken. In ogenschouw van het tentoonstellingsconcept kan je vragen stellen over deze kunst. Maar als je deze kunst beschouwt vanuit de vraag; wat is waarnemen en vanuit welke zintuigen, levert het ineens veel stof tot nadenken.

Veel video-installaties zijn, zoals zovaak op grote megatentoonstellingen, politiek correct, door ongecensureerde beelden te tonen van menselijk leed. Het Midden-Oosten blijft geliefd. Opvallend is de video-installatie van de Israëlische kunstenaar Ruti Sela. Eigenlijk voor vijfenzeventig procent een ongecensureerde documentaire met schokkende beelden over orthodoxe joden in Jeruzalem die beestachtige leuzen scanderen over hun Palestijnse medemens. Zij zijn voor hen niet meer als minderwaardige dieren zoals blijkt, “Go back to the zoo”, roept een met vlechtjes gesierde malloot, een ander roept “Beesten”. Op een ander videoscherm binnen de installatie zie je twee dansende voeten in schoentjes waar de middelste teen op een absurde manier naar buiten steekt. Dit tilt het werk naar een kunstniveau en maakt de documentaire beelden belachelijk. Ze worden daardoor echter niet minder confronterend. Is dit de wereld waarin we leven, waarin een, door de eeuwen heen, onderdrukte Joodse gemeenschap niets geleerd heeft van haar eigen geschiedenis. “Wat dialoog” deze meeste mensen zitten gevangen in hun eigen autistische monologen. Ik denk aan Geert Wilder met zijn achterban; brrrrrr.... een niet aangename gedachte.

Als ik alle 14 gebouwen in de 2 steden heb gezien moet ik constateren dat de hele tentoonstelling als los zand aan elkaar hangt. Dat komt voornamelijk doordat het manifestaconcept een kinderkapstokje blijkt die deze diversiteit aan eigenzinnige kunstjassen niet kan dragen. Er is helemaal geen dialoog met Noord-Afrika. Zodra je dat accepteert kan je ieder kunstwerk bekijken als een autonoom statement. Goed beschouwd is Manifeste 8 de Manifesta van veel loze woorden, met hier en daar boeiende beeldende monologen. Het is wel even zoeken om deze te vinden tussen veel zwak conceptueel gebrabbel.

http://manifesta.org en www.manifesta8.com/manifesta/manifesta8.home

Bekijk een video op YouTube: http://www.youtube.com/watch?v=JbOlfsF4u4g&feature=related

Lees in Beelden 4#2010 een langer verslag van Astrid Tanis over de Manifesta 8.

 

 

 

 

Comments