Mark Wallinger

MARK

Het Engelse ‘to mark’ wordt in het Nederland vertaald met markeren, bestempelen. De eerste tentoonstelling in Nederland van Turner Prize2007 winnaar Mark Wallinger (Chigwell, GB, 1959) in De Pont, draagt niet alleen de voornaam van de kunstenaar maar is ook volledig doordesemd van markeren, noteren, van het vastleggen van de contouren van de tijd waarin we leven.

In de tentoonstelling staan herkenning maar vooral confrontatie centraal. Schoonheid als klassiek begrip voor de publieke waardering van kunst kan even in de ijskast. Mark Wallinger doet met zijn sociale, politieke en religieuze beeldende uitspraken een appèl op andere noties van het menselijk brein. Dat leidt tot verwarring, ontgoocheling en soms een verholen glimlach. Maar schoonheid? Nee, schoonheid als zodanig daar gaat het nu niet om. Want om het met Lucebert (in ’ik tracht op poëtische wijze’) te zeggen: ‘in deze tijd heeft wat men altijd noemde schoonheid haar gezicht verbrand’

 

Door Tine van de Weyer

 

Protest

Voor het opus magnum State Britain (2007) leverde de solistische demonstrant Brian William Haw (1949-2011) het materiaal. Het vijf jaar durende protest van deze voormalige timmerman tegenover de Houses of Parliament voor de humanitaire ramp, die de sancties en de oorlog in Irak teweegbrachten, trokken de aandacht van Wallinger die in ruim 800 foto’s minutieus elk detail van het meer dan 40 meter lange kampement van 600 spandoeken, vlaggen, protestborden, bebloede kledingstukken, oorlogsfoto’s, teddyberen en knuffels registreert. Er werd een wet aangenomen die demonstraties binnen 1.000 meter van regeringsgebouwen verbood. Op de dag dat de politie alles in beslag nam kreeg Wallinger een tentoonstelling aangeboden in Tate Britain en besloot de protestmuur tot in het kleinste detail na te maken. Hij kreeg er de Turner Prize 2007 voor. Pikant detail was dat de grens van 1.000 meter afstand dwars door het deel van het museum liep waar de installatie stond opgesteld. Daar maakte Wallinger dankbaar gebruik van door een provocatieve scheidslijn aan te brengen die de grens tussen geoorloofd en verboden gebied markeerde.

Het zien van State Britain voelt ongemakkelijk. Kijken we naar een protestmuur? Nee, maar het lijkt er wel bedrieglijk veel op. Is dit werk binnen de witte muren van het museum nog steeds een aanklacht tegen de oorlog of is deze kopie van het origineel een monument voor de vrijheid van  meningsuiting? Kan een neppe protestmuur kunst zijn? Dat moet haast wel want anders zijn die Engelsen niet zo gek om er een grote kunstprijs aan toe te kennen. Is het mooi? Nee, State Britain is meer groots en meeslepend dan dat het obligate predikaat ‘mooi’ eraan kan worden opgehangen. Er is veel te zien wat we het liefst willen vergeten, nieuwsberichten en krantenkoppen zijn eendagskuikens. Alles pijnlijk waar en realistisch, alle ellende, alle verdriet, machteloze woede en boosheid komen nu alsnog en meer vilein via de transcriptie van de kunst met mokerslagen de museumbezoeker tegemoet. Waar Brian Haw in een vijfjarige wake op de grasvelden rond het parlement de aanzet gaf, heeft de kunstenaar met zijn letterlijke vertaling een permanent ‘J’accuse’ gerealiseerd.

Slaap der onschuldigen

Voor het werk The Unconscious (2010) op de naastgelegen wand, plukte Wallinger een dertigtal foto’s van slapende mensen van Internet. In hun kwetsbaarheid, de monden half geopend, geen benul van de wereld om hen heen, teruggekeerd in het diepste innerlijke zelf, in het rijk van de onschuld hebben ze zich losgemaakt van de wereld van de schuldigen. Het verstilde The Unconscious en het pijnlijk confronterende State Britain gaan in de context van de opstelling van De Pont een wonderlijk liaison aan. Zo tegenover elkaar lijkt het alsof de wereld in slaap is gevallen, zich heeft overgegeven, de ogen gesloten. De belager zal geen tegenstand ontmoeten. Bij het zien van dit ogenschijnlijk zo poëtische werk als The Unconsciousness slaat net als bij State Britain opnieuw de verontrusting toe. Of bekommernis wellicht.

Lees het hele artikel in Beelden 4#2011. Neem een abonnement of vraag een proefnummer aan.

Mark Wallinger,  De Pont, Tilburg,  8 oktober t/m 19 februari 2012

www.depont.nl

Comments