Paloma Varga Weisz

Bumped Body 

Paloma Varga Weisz in het Bonnefanten Museum

 

Het eerste dat Google verkondigt over de term ‘bump’ is: “to hurt part of your body by hitting it against something hard”. Wel, dat is een understatement aangaande de tentoonstelling van Paloma Varga Weisz in het Bonnefantenmuseum Maastricht. Vanaf de eerste zaal ga je als door een golf van werelds geweld, waarbij juist de ingetogenheid van het werk, je totaal knock-out slaat. De hele rondgang door de tentoonstelling is er geen ontkomen aan: lichamen vol bulten, totaal geblutste mensen, per ongeluk omvergelopen entiteiten, totaal verstoten figuren. Kracht verpakt als een glimmende maar oh zo gevaarlijke stuiterbal. Beter kan het je in de kunst niet treffen.  

 

Door Pascalle Mansvelders

 

Bumped Body is tevens de titel van een van de werken. Een lindenhouten sculptuur die voor het grootste deel verzilverd is. Delicaat en glad als een peer, is een vrouwelijke zwangere figuur, voorgesteld zonder ledematen. Die leiden alleen maar af. De figuur is strak omhuld door een soort van duikerspak met badmuts die de haren verstopt, en is onmiskenbaar vrouwelijk maar toch zou het gezicht evenzo goed bij een man kunnen horen. Het androgyne is steeds aanwezig in Varga Weisz’ werk. De blik is neergeslagen. Zwangerschap is introspectief. De zilveren zwangere buik glimt waardoor je jezelf erin kunt spiegelen. Dat blijkt typisch Varga Weisz. Je herkent haar gezicht in elk kunstwerk, maar je herkent ook steeds jezelf en in al haar werk zit het dubbele voelbaar opgesloten. Als je zwanger bent, ben je onvermijdelijk samen maar ook heel erg alleen. Je sluit je af voor de wereld ten behoeve van je kind, maar de wereld ziet jou en dat totaal anders. Iedereen die zwanger was weet hoezeer je bijna algemeen publiek eigendom wordt en je toch geïsoleerd voelt. En elke Bumped Body weet dat, daar hoeft het niet eens voor opgeprikt aan een museummuur gehangen te zijn. De sereniteit en gelatenheid waarmee de kunstenaar het begrip ‘ondergaan’ gestalte weet te geven, is akelig adembenemend. \

 

Bonnefanten


De tentoonstelling Bumped Body past wonderwel mooi in het Bonnefantenmuseum dat momenteel wel het beste museum voor hedendaagse kunst in Nederland genoemd mag worden. De expositie verhaalt over huidige maatschappelijke tendensen en sluit ook nog eens kunstinhoudelijk aan bij het museum waarin het te zien is. Het Bonnefantenmuseum beschikt over een belangrijke collectie middeleeuwse, houten, religieuze sculptuur, en het werk van Varga Weisz, die haar studie is gestart met een traditionele vakopleiding in houtbewerking, vormt een brug naar onze tijd op basis van een aantal pijlers: vakmanschap, detaillering, ingetogenheid en de nadruk op alledaagse schoonheid. In het voorportaal van de Renaissance zochten kunstenaars in de late middeleeuwen al naar een menselijk belang. Een pure, eerlijke en intense menselijkheid waar Varga Weisz zich in moet kunnen vinden of zelfs herkennen met misschien het enige verschil gelegen in het  geloof dat eraan ten grondslag ligt. 

Hout en huid


Hout lijkt wel wat op huid. Vooral het gladgeschuurde hout van kunstwerken. Hout en huid zijn opgebouwd uit lagen die gezamenlijk hun functie vervullen. Bij onze huid is het de informatie die deze doorgeeft aan de buitenwereld, over de status, het functioneren van een lichaam als geheel. Opvallend is hoe bij houten beelden van menselijke figuren, de binnenkant feitelijk de buitenkant wordt. Geschuurd en ontdaan van de schil komt de innerlijke kern boven drijven, het verse hout aan de oppervlakte gaat lijken op onze huid. Terwijl onze huid contrair bestaat uit dode cellen. Aan de buitenkant zijn we eigenlijk al dood, maar in onze kern worden voortdurend cellen aangemaakt, vernieuwen we onafgebroken. Het is onze huid die dat bij elkaar houdt en beschermt. Als isolatielaag die de schokken van buiten opvangt. 

Tegenover de sculptuur Bumped Body is de installatie Still Life te zien: een lieflijk kind, als een opgebaard sneeuwwitje in een glazen kist. Erbovenop is een geweld aan laboratoriumglaswerk geplaatst. De titel van het werk verraadt de afwezigheid van menselijkheid, de waarschuwing voor de beperkingen van het menselijk bestaan. Maar de kunstenaar laat er ook in zien dat de invloed van anderen, niet te weren maar wel om te zetten is in leven. Daarmee vervangt Varga Weisz het katholieke geloof van de middeleeuwse sculpturen, niet met het geloof in mensen, maar met het ingetogen geloof in de eigen beperkte kern. En dat zonder een spoortje overbodig sentiment. Zeldzame klasse. Goose bumped body. 

 

Paloma Varga Weisz, Bumped Body, Bonnefantenmuseum Maastricht, 6 oktober 2019 t/m 2 februari 2020, www.bonnefanten.nl

 

Comments