Penningen

Penningen: hedendaagse minisculpturen in uiteenlopende materialen

Klein, rond, plat, licht reliëf, brons. Dat zijn de eerste gedachten als je denkt aan een penning. Dat penningkunst veelzijdiger is dan deze clichématige typeringen doen vermoeden en dat penningen heel andere verschijningsvormen kunnen hebben dan voornoemd, bewees de tentoonstelling ‘Let op de Penningen!’ die in december en januari te zien was in Galerie De Ploegh in Soest. 

Door Piet Augustijn 

In bovengenoemde periode organiseerde de Vereniging voor Penningkunst (opgericht in 1925) in samenwerking met het Landelijk Kunstenaarsgenootschap de Ploegh een penningtentoonstelling in Galerie De Ploegh. Penningen vormen een klein onderdeel binnen de hedendaagse beeldende kunst. Het zijn beeldhouwwerkjes op de vierkante centimeter, reliëfs of ruimtelijke objecten waarin op klein formaat meestal veel verteld moet worden. De penning ontstond in de Renaissance als aandenken, geschenk of proeve van bekwaamheid. Tegenwoordig worden penningen meestal in opdracht van bedrijven, instellingen, gemeenten of particulieren gemaakt, ter gelegenheid van geboorten, huwelijken, jubilea en andere gedenkwaardige feiten. Maar kunstenaars ontwerpen ook wel eens penningen zonder opdrachtgever; zij ontwikkelen een eigen handschrift binnen de beperking van materiaal en maat. Artistieke kwaliteiten zijn bij het maken van een penning van groot belang: door de jaren heen is het accent steeds meer komen te liggen op het plastische en ruimtelijke expressievermogen van de kunstenaar. Kortom: lang niet iedere kunstenaar kan een penning ontwerpen. Het maken van een penning is een geconcentreerde creatieve bezigheid en niet voor iedere beeldende kunstenaar weggelegd. “De uitdaging van het grote gebaar op het kleine vlak vraagt, naast een doorleefd concept, evengoed het geduld en de vaardigheden van de vakman”, schreef dr. F.J.M. van Puijenbroek in de overzichtscatalogus bij het 75-jarig bestaan van de vereniging in 2000. 
Kenmerk van de penning is altijd zijn relationele tweezijdigheid geweest, zijn voor- en keerzijde, beeld en verklaring, thema en tekst, kortom beeld en tegenbeeld. Dat de oorspronkelijke ronde vorm steeds meer werd verlaten is voor velen (de pure penningverzamelaar zweert bij rond en brons) een doorn in het oog, anderen vinden het juist een aanwinst.

Lees meer in Beelden 1#2010. Neem een abonnement of vraag een proefnummer aan. 

Comments