Portscapes 1

Portscapes-tour. Een dagje naar het strand 

Een artikel uit Beelden 4#2009

Het was een perfecte, zonnige herfstdag toen we op 8 november op de bus stapten voor de ‘Portscapes-tour op de Maasvlakte 2’ van Rotterdam. De bus was vol en de sfeer was gemoedelijk. Het werd snel duidelijk dat iedereen nieuwsgierig was naar het programma ‘Passtravels’. De tour en het programma zouden een kunstenaarsblik geven op de ontwikkeling van Maasvlakte 2.

Door Carina van der Walt 

Allereerst werden MP3-spelers, oordopjes en een lijst van geluidsfragmenten aan elke passagier uitgedeeld. We kregen een ‘audiotour’ van Ilana Halperin: Een korte geschiedenis van een mobiele landmassa. Op de lijst waren ook de gebruiksaanwijzingen in spiegelbeeld afgedrukt. Terwijl iedereen zijn eigen apparaat uitprobeerde vertelde de buschauffeur zijn eigen verhaal in het Engels. Een moment van verwarring toonde zich op de gezichten rondom me. Misschien waren we net een beetje te oud voor dit soort ‘multitasking’? Ik belandde halverwege in een verhaal over vulkanen en het eiland Hawaï. Er was ook een Nederlandse vertaling beschikbaar, maar die kon ik niet tevoorschijn halen. Toen ik hardop bij Wasteland klaagde dat het me niet lukte, kreeg ik een koor van bevestiging.

Wasteland

Wasteland
is een stuk braakliggend terrein. We kregen bij het uitstappen een krant, samengesteld door Lara Almacegui. Ze deed onderzoek naar braakliggende terreinen in de Rotterdamse haven. Met foto’s en beschrijvingen toonde ze zeventien van zulke plekken. Daarna nam stadsbotanicus Remco Andeweg de rol van toerleider over. In zijn toelichting verwees hij naar dit terrein als een plek zonder menselijke invloed. Langzamerhand ontwikkelde het zich tot een oefenterrein voor het halen van het rijbewijs en als waterkant om aan te vissen. Tussen het gemaaide gras zijn spontaan enkele bomen ontkiemd en opgeschoten. We mochten rondlopen om het terrein te verkennen. Ik raakte in gesprek met een Japanse vrouw die op bezoek was in Nederland om zich op de hoogte te stellen van de werkzaamheden tussen SKOR en YATA. Samen probeerden we in gebroken Engels betekenis te geven aan Wasteland.

Terug in de bus hoorden we dat de ‘audiotour’ ook te beluisteren is op www.portscapes.nl.www.portscapes.nl Een hoorbare zucht van verlichting ging op. De MP3-spelers en oordopjes werden weggelegd. Zo is het toch gezelliger, niet? Onderweg naar Futureland passeerden we vier grote ‘billboards’ langs de A15 met werken van Marjolijn Dijkman, Jorge Satorre, Pauline Oltheten en Hans Schabus. Hier wonen draken van Dijkman sprak me sterk aan vanwege de relatie tussen de schets van een spuwende draak en de foto van een straal nieuw zand uit een baggerschuit, naast elkaar. Dijkman had haar inspiratie gevonden in de lege plekken op oude zeekaarten die gevuld werden met onbekende eilanden en zeemonsters. Werd ik door mijn ontmoeting met de Japanse mevrouw gevoeliger voor draken en hun betekenis? Dijkmans video zal vanaf 5 februari 2010 in een tentoonstelling over Portscapes Museum Boijmans van Beuningen te zien zijn. Achteraf, op internet thuis, blijkt dat de kunstenaarsactiviteiten van twee van de andere ‘billboards’ reeds afgelopen zijn.             

Futureland

Na een busrit van ongeveer 50 kilometer kwamen we aan bij Futureland. De rugstreeppad, die volgens artikel 75 van de wet op bescherming van bedreigde species daar deel van uitmaakt, bezorgt de projectontwikkelaars slapenloze nachten. Ze moeten verplaatst worden tegen hoge kosten. Een motorcrossbaan werd druk bezocht. De geluidskunstenares onder ons gloeide van enthousiasme. Maasvlakte 2 heeft volgens haar zijn eigen klanken: de motors, de meeuwen, de wind en het zachte monotoon zoeven van de windmolens. De weidsheid van het nieuwe opgeschoten landschap riep een gevoel van trots op onder de gasten. Marjolijn Kok is theoretische archeoloog en vertelde dat zo: “Je zou meteen denken; deze mensen hebben dat uitzicht nodig, ze willen weten wie er aankomt over zee.” Precies zo ervoer ik het ook.

Na de lunch, aangeboden door Havenbedrijf Rotterdam in het informatiecentrum, luisterden we nog naar een koor dat zong tegen de indrukwekkende achtergrond van de lokale industrie. Het refrein van hun lied, ‘Happiness is wastefulness’ spreekt boekdelen. Sommige van onze gasten zongen mee. Niemand loopt meer met zijn MP3 en oordopjes, alhoewel dat juist hier de bedoeling was.

Thuis

Het was vooral een dagje in de natuur. De ‘audiotour’ lukte niet. We kregen een krant, een foto van een van de ‘billboards’ en een DVD:  Op z’n Hollands. Alle kunst wees op een tussenfase, op wat was en op wat nog zal komen. Zo blijft het ook, totdat ik toch de ‘audiotour’ op internet ga naluisteren. De woorden van Mark Twain vatten het goed samen:

“Ik denk dat elk van ‘s werelds meest gevierde natuurwonderen bij een eerste bezoek wat onbetekenend aandoet. Pas bij een nadere kennismaking zwelt het op en rekt het zich uit net zo lang tot het eindelijk het bevattingsvermogen van de bezoeker overstijgt. Het wordt zo onmetelijk, dat het diens begrip te boven gaat.” Daarop reken ik.

Portscapes-tour op de Maasvlakte 2, Rotterdam, 8 november 2009

www.portscapes.nl

www.maasvlakte2.com

www.skor.nl

Comments