Redactioneel 2#2019

Redactioneel 2#2019

 

Het is al weer enige tijd geleden, maar ik denk dat het goed is om nog even op het onderstaande terug te komen. Op 22 maart jl. onderbrak cabaretier Freek de Jonge op het Boekenbal de speech van directeur Eveline Aendekerk van de stichting CPNB. Aendekerk had net gesproken over de stille tocht die diezelfde avond werd gehouden ter nagedachtenis van de slachtoffers van de aanslag in de tram in Utrecht. De Jonge wilde dat het aanwezige publiek, bestaande uit o.a. schrijvers, kunstenaars en journalisten, een statement zou maken naar aanleiding van de speech die Thierry Baudet van Forum voor Democratie een paar dagen eerder had gegeven na de verkiezingswinst van zijn partij bij de stembusgang voor de Provinciale Staten. Baudet had in deze speech vastgesteld dat “we ondermijnd worden door onze universiteiten, onze journalisten, door de mensen die onze kunstsubsidies ontvangen en die onze gebouwen ontwerpen.”

De Jonge vond het niet normaal dat de leider van de grootste partij in de Eerste Kamer kunstenaars, journalisten, architecten en wetenschappers aanviel. Hij wilde tegen de aanwezigen zeggen: wees niet naïef, daar sprak iemand die zich ook tegen jullie zal keren als hij macht heeft. 

Helaas voor De Jonge viel zijn optreden niet bij iedereen in goede aarde. Op sociale media werd hij verweten dat hij de opening van het evenement probeerde ‘te kapen’ ter meerdere eer en glorie van zichzelf. 

Dat doet in mijn ogen geen recht aan zijn optreden. Het moment van interrumperen was zeer ongelukkig gekozen, maar inhoudelijk was de boodschap helder. Wat wil Baudet namelijk doen als hij aan de macht komt? Wil hij zeggen dat straks de overheid de zeggenschap krijgt over het functioneren van de kunst, de pers en de universiteiten? 

In 1862 zei Thorbecke al “… het is geene zaak van regering. De regering is geen oordeelaar van wetenschap en kunst.” . Een jaar later kwam hij hier op terug: hij wilde de wetenschap en kunst bevorderen, maar de regering moest onpartijdig en onafhankelijk zijn. Dat de overheid een taak in de kunsten had als iets publiek belang had en de macht van particulieren te boven ging, zag Thorbecke wel degelijk. 

Dat zou vandaag de dag onveranderd moeten blijven. Zo nee, dan komen we dicht in de buurt van een totalitaire staat. Ik denk niet dat dit snel zal gebeuren, zo lang één partij niet alle macht krijgt, maar een waarschuwing is wel op zijn plaats. Jammer dat De Jonge niet net zo veel bijval kreeg als in 2011 toen toenmalig staatssecretaris voor cultuur Halbe Zijlstra van de VVD een jaarlijkse bezuiniging van tweehonderd miljoen op subsidies aankondigde. De cultuurwereld reageerde indertijd met protesten en een ‘Schreeuw voor Cultuur’ met als inzet de waarde van kunst en cultuur. Meer dan 100.000 mensen deden indertijd mee aan de landelijke manifestatie ‘Nederland schreeuwt om cultuur’. Al denk ik wel dat er veel stille sympathisanten zijn die er hetzelfde als De Jonge over denken.

John Blaak

Comments