Redactioneel 3#2015

Redactioneel

Auteursrecht is een ingewikkelde materie. Ook de redactie van Beelden heeft hier ieder nummer mee te maken. De auteursrechten op de teksten berust bij de schrijvers. Dat is evident. Veel ingewikkelder ligt het auteursrecht op de foto’s. Wij hanteren de regel bij Beelden dat we alleen rechtenvrije foto’s gebruiken. Een galeriehouder, of de pr-medewerker van een tentoonstellingsruimte, of kunstenaar geeft vaak persmateriaal in de vorm van foto’s als promotie. Echter er kan een addertje onder het gras zitten. Een foto kan rechtenvrij zijn omdat de fotograaf ‘afgekocht is’. Tegelijkertijd kan de kunstenaar wiens werk op een afbeelding staat, aangesloten zijn bij een auteursrechtenorganisatie. Dit kan resulteren in een onverwachte rekening voor de uitgever. Om u enig inzicht te geven hoe lastig het soms is om goede, relevante foto’s bij een artikel te plaatsen, geef ik u een klein inkijkje hoe het met het verkrijgen van foto’s in dit nummer ging. Hilde Van Canneyt beschrijft de tentoonstelling van Marcel Broodthaers in de Herbert Foundation in Gent. Zij maakte de foto’s zelf tijdens haar bezoek aan de tentoonstelling, maar de nabestaanden van Marcel Broodthaers geven ons geen toestemming om de foto’s zonder kosten te publiceren. Dit kon dus niet doorgaan. Hierna was de optie om als alternatief een foto van de voorgevel van de Herbert Foundation te plaatsen. Echter daar hangt een werk van Lawrence Weiner, die ook aangesloten is bij een auteursrechtenorganisatie. Ook deze foto ging niet door. Hierom is er nu gekozen voor een foto van de ruimte waar het werk van Broodthaers wordt tentoongesteld. Bij het artikel over de tentoonstelling Global Imaginations in de Meelfabriek in Leiden door Etienne Boileau lag het probleem iets anders. De pr-medewerker van de tentoonstelling, stuurt ons een rechtenvrije foto van het werk van Chen Zhen. Echter de kunstenaar staat ook ingeschreven bij een auteursrechtenorganisatie. Om die rede kunnen we deze foto eveneens niet gebruiken. Het gelukkige feit dient zich bij de beschrijving van deze tentoonstelling aan dat het een groepstentoonstelling betreft. Er kan een keuze gemaakt worden uit de foto’s van de overige deelnemers aan de tentoonstelling. Echter daardoor verhuisde een potentiële foto voor de cover naar het artikel. Het blijft wel jammer dat we geen foto van Chen Zhen konden plaatsen. Etiennne Boileau gaat in zijn beschrijving expliciet in op zijn werk en voor het artikel en de lezer zou een foto van Zhen’s beeld een meerwaarde zijn. Ook liepen we tegen problemen op over de rechten van een aantal foto’s bij het artikel van Piet Augustijn over de tentoonstelling Zero in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Piet Augustijn had zelf foto’s gemaakt van de tentoonstelling en wilde graag bij het artikel foto’s plaatsen van werk van Henk Peeters, Günther Uecker en Heinz Mack. Echter ook deze kunstenaars sloten zich aan bij een auteursrechtenorganisatie. Uiteindelijk hebben wij gekozen voor foto’s van Armando en Yayoi Kusama die niet bij een auteursrechtenorganisatie aangesloten zijn.

Een kunstblad laten voortbestaan berust vaak op idealisme. De uitgever verdient er niets of nauwelijks aan. Recentelijk sneuvelden er diverse kunstbladen omdat het voortbestaan financieel niet meer haalbaar was. Beelden overleeft door scherp te zijn en op ‘de kleintjes te letten’. Ik vraag me af of het aangesloten zijn bij een auteursrechtenorganisatie wel gunstig is voor een kunstenaar, als een foto van het werk niet meer bij artikel worden afgebeeld, of in het negatiefste geval het hele artikel niet doorgaat. Voor mij is het normaal dat je een bedrag hoort te krijgen als een kunstwerk op een commercieel product komt te staan. Echter een foto als illustratie bij een artikel is, in mijn ogen, geen commercieel gebruik; als bladen zoals wij om financiële redenen genoodzaakt zijn deze foto’s niet te plaatsen, vraag ik mij af of dit uiteindelijk het belang van de kunstenaar dient.

John Blaak

Comments