Femmy Otten

Bij Femmy Otten geeft de mens zich bloot

 

Het beeld And Life Is Over Thereis de jongste aanwinst van de bijzondere Beeldengalerij in het centrum van Den Haag: een jaarlijks uitdijende verzameling van driedimensionale kunst in de openbare ruimte. Met het androgyne naakt dat Femmy Otten voor de Kalvermarkt maakte, lijkt ze stelling te nemen in de actuele genderdiscussie, maar dat berust op een (gelukkig) toeval. Otten werkte in de stilte van haar atelier al vier jaar aan dit beeld. Het sluit wonderwel aan bij de tijdgeest, maar zegt vooral iets over haar eigen inclusieve mensbeeld.

 

Door Jet van der Sluis

 

Femmy Otten is een succesvolle kunstenaar die zichzelf graag uitdaagt. Ze verwierf na haar studie een residentschap aan de Rijksakademie in Amsterdam en in 2013 won ze de Volkskrant Beeldende Kunstprijs. Weer een jaar later werd ze als één van de drie kunstenaars uitverkoren voor het statieportret van koning Willem-Alexander. 

Dat ze is gaan beeldhouwen is voor mensen die de ontwikkeling in haar werk gevolgd hebben geen verrassing: in haar schilderijen doken steeds vaker driedimensionale elementen op, waardoor het eigenlijk wandreliëfs werden. Haar autonome beelden vormen hierop een logisch vervolg. Ze maakt het zich in deze discipline bepaald niet gemakkelijk, want ze hakt haar figuren primair in lindehout. Het houten beeld And I began to forget where I came fromuit 2014 is te beschouwen als een voorloper van haar eerste bronzen beeld in Den Haag. Werken met brons vindt ze enorm spannend, want door de ‘eeuwigheidswaarde’ van dit materiaal voelt ze zich gedwongen tot de hoogste perfectie.

 

Spel met de traditie

Otten verwijst in haar werk vaak naar de kunsthistorische traditie. Maar door de combinatie van elementen uit verschillende culturen creëert ze een eigen symboliek waaraan haar publiek zijn eigen betekenis mag geven. Natuurlijk refereert dit grote naakt in Den Haag allereerst aan de Griekse traditie: de geïdealiseerde bronzen beelden die (als kopie in marmer) onze westerse traditie zo diepgaand hebben beïnvloed. Bijzonder is dat ze zelfs hierbij eclectisch te werk gaat: ze ontleent de mysterieuze, archaïsche glimlach aan de oudste Kouroi-beelden, terwijl de klassieke, lichamelijke idealisatie uit een veel latere periode stamt.

Door de aanwezigheid van een moeilijk te definiëren dier op het hoofd, krijgt dit beeld ook een totemistische betekenis, terwijl het tegelijkertijd doet denken aan Egyptische godenbeelden. Binnen dit scala van verwijzingen springt de tweeslachtigheid van het afgebeelde wezen, dat zowel borsten als een penis heeft, dusdanig in het oog dat het feit dat hij/zij drie armen heeft, pas in tweede instantie opvalt. Een veelheid aan visuele indrukken die meer vragen oproept dan antwoorden. Zo dwingt ze je als kijker om letterlijk even stil te staan bij haar beeld.

 

Kwetsbaarheid

Dat haar beeld naakt is, is overigens meer nog dan een verwijzing naar de traditie een bewuste keuze. Ze stoort zich enorm aan de schijnheilige preutsheid binnen de openbare ruimte, terwijl via het internet de meest extreme pornografie 24/7 aanwezig is, voor wie dat wil. Recent nog weigerde een school in Den Haag een ontwerp van haar omdat de buste die ze ontwierp blote borsten had… Ze is dan ook blij met het vertrouwen van opdrachtgever Stroom die de publieke opinie durfde te trotseren. Overigens wel met enige ‘koudwatervrees’: stel nu eens dat bepaalde groeperingen er aanstoot aan zouden kunnen nemen. Bepaald niet ondenkbaar, zeker niet met de rel rond het beeld Vriendinnen van Tony van de Vorst in 2014 nog vers in het geheugen (een beeld van twee ontwapenende, eigentijdse moslima’s dat online onmiddellijk werd verketterd).

Gelukkig wordt er opvallend positief gereageerd op And Life is Over Thereen dat hoeft eigenlijk niet te verbazen. Bij Otten gaat het immers om zoveel meer dan platte seksualiteit of gender alleen. Haar beeld is weliswaar onverhuld naakt, maar bewust niet sexy. Zo benadrukt ze de natuurlijke staat van zowel mannen als vrouwen in hun kwetsbare verlangen naar verbondenheid. De uitgespreide, derde arm zou je kunnen interpreteren als een uitnodiging om elkaar als mens te accepteren. Femmy Otten wil met dit beeld absoluut niet provoceren, maar brengt de mens terug tot zijn essentie: een schepsel met zowel vrouwelijke als mannelijke eigenschappen dat zich zonder valse schaamte bloot durft te geven. 

 

Beeldengalerij

Peter Struycken is de geestelijke vader van dit Haagse ‘sokkelplan’(de oorspronkelijke naam van het project, omdat alle beelden dezelfde ovalen sokkel hebben, ontworpen door Geert Lap). Door ieder jaar een Nederlandse beeldhouwer toe te voegen aan deze openlucht-galerij, is er in het hart van de stad inmiddels een fraaie sculptuurwandeling ontstaan, waarbij je de actuele stand van zaken binnen de beeldhouwkunst letterlijk op de voet kunt volgen. Struycken is bij Stroom inmiddels opgevolgd door conservator André Kruysen en projectleider Vincent de Boer. Ik wil hen en Den Haag feliciteren met hun jongste aanwinst.

 

Femmy Otten,And Life is Over There, Den Haag, www.femmyotten.nl

Comments