Thom Puckey

Thom Puckey maakte beeld Thorbecke

Eindelijk is het dan zover. Bijna 145 jaar nadat, een week na zijn begrafenis, een groep burgers met het initiatief kwam voor een standbeeld van Thorbecke, kunnen we dat vandaag in Den Haag onthullen. Zijn tegenstanders verhinderden destijds dat de grote staatsman kon worden geëerd in de stad waar hij zijn belangrijkste werk had volbracht. Het beklag van leerlingen van de Dordtse HBS bij de Koning mocht niet baten. Een monument kwam er wel, in Amsterdam. Overigens gegoten bij de Haagse firma Enthoven.Trots was hij, burgemeester Jozias van Aartsen van Den Haag die met de onthulling van het Thorbeckemonument op een winterse zaterdag in februari een van zijn laatste officiële handelingen als burgemeester verrichtte. “In de opdrachtformulering is voorgesteld Thorbecke te verbeelden als ‘vormgever van de tijd, die historische lijnen interpreteert en van daaruit een visie ontwikkelt voor de toekomst’. Kunstenaar Thom Puckey is daar uitstekend in geslaagd, juist door het toevoegen van de drie figuren uit onze tijd. En daarmee eert dit monument niet alleen de grootste Nederlandse staatman, maar doet het ook een appèl op ons. Een dringend appèl”, aldus Van Aartsen. “Thorbecke liet zich niet leiden door de waan van de dag, maar ontwikkelde een solide langetermijnvisie voor Nederland.” Johan Rudolph Thorbecke (1798-1872) woonde voor een belangrijk deel van zijn leven in Den Haag en verrichtte in deze stad ook zijn werk. In 1848 ontwierp Thorbecke de Nederlandse grondwet. Deze vormt tot op de dag van vandaag het fundament onder onze rechtstaat. Hij leidde drie kabinetten en overleed in 1872 in Den Haag. Het beeld van Thorbecke liet lang op zich wachten.

Door Piet Augustijn

Tien jaar geleden vond toenmalig raadslid Thessa Eekhout dat het tijd werd voor een Thorbeckemonument in Den Haag. De gemeenteraad was dezelfde mening toegedaan en nam haar voorstel aan. Kunstcentrum Stroom Den Haag werd erbij betrokken, een begeleidingscommissie werd in het leven geroepen en vier kunstenaars kregen een uitnodiging om met een ontwerp te komen. Het ontwerp van Thom Puckey kwam als winnaar uit de bus. En zo kijkt Thorbecke sinds 11 februari vanaf zijn sokkel op de Lange Voorhout uit op het Torentje. Het beeld van bijna vijf meter hoog toont Thorbecke die vanachter zijn schrijftafel door een raam kijkt naar een aantal debatterende mensen in het heden. Puckey ontwierp een ensemble met een bijna filmische structuur waarin de 19e en de 21e eeuw elkaar raken. Voor het tweedelige monument is gebruik gemaakt van een opvallende materiaalcombinatie van marmer en roestvrij staal.

Vormgever van de tijd

Het is het derde standbeeld van Thorbecke in Nederland. Andere sculpturen staan in zijn geboorteplaats Zwolle en in Amsterdam. De raad van Den Haag meende dat Thorbecke ook een beeld verdiende in Den Haag, omdat hij hier het meeste van zijn werk heeft verricht. “Thorbecke bouwde een raamwerk van nieuwe wetten en regels waarmee Nederland verder kon in die zich snel ontwikkelende 19e eeuw: de grondwetsherziening van 1848, de Kieswet en de Provincie-en Gemeentewet. Maar misschien belangrijker nog is de doorslaggevende rol die Thorbecke speelde bij de modernisering van Nederland. Waterwegen werden gegraven, spoorwegen aangelegd. Er kwam een Rijkstelegraaf, het internet van die tijd. Hij slechtte handelsbarrières. Zo was een hele generatie Nederlanders voorbereid op een nieuw aanstormende eeuw”, aldus Van Aartsen in zijn toespraak. “Nederland verkeert in een overgangsfase, een tijd die roept om ‘nieuwe vormen’. De technische ontwikkelingen, de energietransitie, het internet voorop, veranderen ons leven en dus ook onze economie. De derde industriële revolutie staat voor de deur. Ook nu koesteren sommigen, net als in de tijd van Thorbecke, de hoop dat alles bij het oude kan blijven. Achter die zogenaamde panklare oplossingen en holle frases gaapt een grote intellectuele leegte. Nederland, en Europa, heeft ook nu mensen als Thorbecke nodig. Een ‘vormgever van de tijd’. Tezamen met ontwikkelde, zelfbewuste staatsburgers, die de verantwoordelijkheid nemen om zorg te dragen voor de toekomst van ons land. Dat is de boodschap die dit monument uitdraagt. En ik denk dat Thorbecke zich met die gedachte wel zou kunnen verzoenen.” 

Lees meer artikelen op www.beeldenmagazine.nl of neem een abonnementof koop een los nummer via info@spabonneeservice.nl  

Comments