Who owns the artwork

Free Sol Lewitt: een uitdaging aan copyright

Op 14 mei heeft het Van Abbemuseum het seminar ‘Who owns the artwork’ gehouden. Vragen over auteurschap, copyright, eigendom en de waarde van een kunstwerk werden er besproken. Het Deense kunstenaarscollectief SUPERFLEX speelde in dit seminar een leidende rol met zijn project ‘Free Sol Lewitt’. Dit project is ook deel van de tentoonstelling ‘Tussen Minimalisme’ en sluit aan op de permanente collectie van het Van Abbemuseum. In deze collectie zijn periodes vertegenwoordigd waarin Minimal Art en Conceptuele kunst hoogtij vierden. ‘Free Sol Lewitt’ vraagt aan het Van Abbemuseum om een specifiek werk, ‘Untitled (Wall Structure)’ 1972 vrij te laten, omdat musea als gevangenissen kunnen functioneren, waarin kunstwerken als misdadigers ‘opgesloten’ zitten. 


Door Carina van der Walt


Voor de keuze van Untitled (Wall Structure) was een grondige studie van de kunstenaars in de collectie van het Van Abbemuseum nodig. Het betrof kunstenaars als Donald Judd, Carl Andre, Dan Flavin, Sol Lewitt en Andy Warhol. De bedoeling was om een reproductie uit het tijdperk van minimalisme te maken. Daarvoor was een eenvoudig ontwerp nodig. De ideeën van de kunstenaar moesten bovendien passen bij wat SUPERFLEX wilde doen: vragen stellen over (massa)productie, intellectuele eigendom, serialiteit en het kunstwerk als concept.

Sol Lewitt was de ideale kandidaat: “Ik ben ervan overtuigd dat ideeën, zodra ze uitgesproken zijn, gemeenschappelijke bezit van ons allen worden. Ze hebben geen waarde als ze niet gebruikt worden, ze kunnen alleen weggegeven en niet gestolen worden. Ideeën over kunst bepalen de woordenschat van kunst en worden door andere kunstenaars gebruikt om hun eigen ideeën te vormen (zelfs als dat onbewust gebeurt).” 

Verwijst Untitled (Wall Structure) naar een ladder, het computerspelletje Tetris of naar iets anders daartussen? Een werkplaats werd ingericht in een van de zalen van het museum. Directeur Charles Esche erkent dat hij de kleine kunstworkshops in Soho als voorbeelden zag.  Het was voor hem een sympathiek idee om de werkplaats terug te brengen naar het museum. 

De benadering van SUPERFLEX was om iets van waarde te kopiëren. Ze gingen aan de slag met meten, snijden, lassen, schuren en schilderen. Langs de muur stapelden de voltooide kopieën zich op voor distributie. Tijdens het seminar kwam naar voren dat twee dingen meespelen in een keuze voor vermenigvuldiging: hoe belangrijk een kunstenaar is en wat de financiële waarde van zijn werk is.

Bezoekers kunnen een inschrijfformulier invullen als ze in aanmerking willen komen voor de verloting van een gratis exemplaar. Elk week wordt er een ‘lucky draw’ gedaan. De winnaar kan dan zijn eigen Sol Lewitt op komen halen en krijgt een certificaat van SUPERFLEX mee. Hij of zij heeft een echte kopie in handen. Het concept werkt. Honderden mensen hebben zich al ingetekend. Dit project van productie en distributie gaat door.


Lees meer in Beelden 2#2010. Neem een abonnement of vraag een proefnummer aan.  



Comments