Wilhelminaring 2011: Piet Slegers

Oeuvreprijs voor beeldhouwer Piet Slegers

De Wilhelminaring, Nederlands belangrijkste ouevreprijs voor de beeldhouwkunst, wordt dit jaar toegekend aan Piet Slegers (1923). Zijn werkzame periode omspant de hele tweede helft van de twintigste eeuw. De ontwikkeling die hij doormaakt, gaat van figuratief en ambachtelijk naar een vorm van strikte abstractie, waarbij hij gebruikt maakt van geometrische vormentaal. Uitzonderlijk is de manier waarop hij beeld en aarde weet te verbinden. Voorbij aan de sokkel, splijt hij de grond, om er een vorm in af te bakenen die zich als een contramal daaruit verheft. Piet Slegers heeft als docent aan de Arnhemse Academie zijn kennis en inzichten doorgegeven aan kunstenaars die na hem kwamen. Daarbij heeft hij zijn eigen beeldtaal altijd als een volstrekt unicum weten te beschermen.

Door Ans van Berkum

 

Water en Land

Flevoland is het land van de landschapskunst. Daar bevinden zich een zestal werken met een buitengewone schaal, die zich conceptueel tot de karakteristiek van het landschap verhouden. Daarbij vervaagt soms de grens tussen landschapsinrichting en beeldende kunst. Daar, tussen Zeewolde en Lelystad ligt ook Aardzee van Piet Slegers. Een plek waar de aarde over een groot oppervlak is gekneed en bewerkt, kortom is vormgegeven. Waarom is dit uitgestrekte werk Land Art en geen parkaanleg? Wie er loopt en zijn schoenen voelt vastzuigen in de zachte grond, krijgt geen totaalbeeld. Dat kan alleen uit de lucht. Wel zie je telkens driehoekige bakstenen muren oprijzen, waartegen aarde is geschoven. Schelpenpaden helpen de bezoeker bij het dolen tussen de oprijzende wallen, al houden die ook plotseling op in het dikke gras, net als lijnen in een tekening. Van Google Earth weet ik dat het werk inderdaad iets weg heeft van een tekening in de aarde. Het vormt een geheel van zigzaggende lijnen, die driehoekige stukken aarde uit de bodem lijken op te tillen. Aan de randen van het werk en op de hoge gedeelten zijn bomen geplant. Met gesloten ogen liggend tegen een talud, hoor je hoe de wind met kracht door de kruinen stuwt. Zo importeert Slegers het geluid van de zee in dit uitgestrekte landbouwgebied. Tot aan de horizon ligt de grond om het kunstwerk heen klaar om bebouwd te worden, alsof er een kam overheen is gehaald. Hier en daar ontwaar je strepen kleur, van ontluikende bloemenvelden. Dit is het land dat op een heroïsche manier op het IJsselmeer werd veroverd, zo realiseer je je en Aardzee ligt daar middenin, zomaar, met een heel andere vorm dan de platte akkers. Wie er rondloopt, voelt hoe het functioneert als gedenkplek. Het werk maakt je bewust van de grootse omgeving en brengt je tot respectvol overpeinzen.

 

Aardzee

Aardzee
zou 5 hectare groot zijn, naar de maat van de omringende akkers, maar het lijkt me de moeite waard dat nog eens na te meten. In elk geval staat het te boek als het grootste project in de Land Art serie waarmee Flevoland zich internationaal onderscheidt en waaraan recent Antony Gormley’s beeld Exposure is toegevoegd. Dat Slegers binnen deze lijn in 1982 een werk mocht ontwikkelen staat te boek als een kroon op zijn omvangrijke oeuvre, dat nu een halve eeuw werken beslaat. Maar er is nog een kroon: de Wilhelminaring, die hem op 29 augustus a.s. op Paleis het Loo wordt toegekend. De Wilhelminaring is de belangrijkste Nederlandse oeuvreprijs voor beeldhouwkunst en wordt uitgereikt ter onderstreping van de betekenis van een beeldhouwer pur sang. Deze licht conservatieve insteek, zie je echter niet terug in de lijst van gelauwerden. We spreken dan van Joop Beljon (1998), Joep van Lieshout (2000), Jan van Munster (2002), Carel Visser (2004), Maria Roosen (2006) en John Körmeling (2009). Het mooie van deze prijs is dat van alle winnaars een beeld wordt geplaatst in het Apeldoornse Sprengenpark. Daarmee heeft de jury die de prijs toekent, in 2011 bestaande uit beeldend kunstenaar Nicolas Dings,  journalist Karin van Munster,  beeldend kunstenaar Henk Visch, directeur Museum Beelden aan Zee Jan Teeuwisse en hoofdredacteur van Beelden John Blaak, een grote verantwoordelijkheid op zijn schouders. De werkelijkheid van het Sprengenpark blijft tot in lengte van jaren de toetssteen voor de rechtmatigheid en diepgang van haar keuze.

 

Licht

Piet Slegers heeft in alle materialen en technieken gewerkt, maar onderscheidde zich het meest met zijn beelden in roestvrij staal in forse formaten. Getekend in strakke lijnen is vrijwel elk werk te verbinden met het verlangen de zon te vangen. Oprijzende vormen reflecteren het licht, slorpen het naar binnen, of laten het ontsnappen in de vorm van een enkele ster. “Het gaat in mijn werk altijd om de inslag van het licht, om de weerkaatsing die overgaat op de aarde en zich verbindt met de aarde. Je moet als beeldhouwer het licht begrijpen. Waar licht komt is karakter”, zegt het juryrapport met zijn woorden. Daarbij is Piet Slegers vooral de kunstenaar die beelden met de aarde verbindt. Als hij kluiten aarde uitsnijdt en met staal omlijnt en optilt, geeft hij geen vorm, maar toont hij de vorm en het karakter van de grond. Hij laat je naar binnen kijken; onderzoeken en ervaren wat er onder je voeten is. En waar een luie vorm in baksteen uit een plein omhoog komt, weet je: Deze stad ligt op de aarde. Een lichaam met een onmetelijke diepte. Altijd grootser dan de meest ambitieuze architectuur.

Piet Slegers heeft bewustzijn gegeven over de bijzonderheid van dingen die heel erg gewoon lijken en is in staat ons te verwonderen over wat zo ontzettend voor de hand ligt. Moge het beeld dat hij gaat plaatsen in het Sprengenpark in Apeldoorn een chef d’oeuvre blijken te zijn. In de Nederlandse beeldhouwkunst van de voorbije periode is hij niet weg te denken.


www.wilhelminaring.nl


Piet Slegers, Aardzee (1982), foto's Museum De Paviljoens

Lees het verslag van de tentoonstelling van Piet Slegers in het Huis der Provincie in Arnhem eind 2008 / begin 2009.

Lees ook de artikelen over de toekenning van de Wilhelminaring aan John Körmeling in 2009 en Maria Roosen in 2006.

Lees alle artikelen in Beelden 2#2011: neem een abonnement of vraag een proefnummer aan.

 

 

 

 

Comments