Wilhelminaring 2006: Maria Roosen

Door het vergrootglas van de verbeelding

Maria Roosen is onderscheiden met de Wilhelminaring. De oeuvreprijs voor Nederlandse beeldhouwkunst die elke twee jaar wordt uitgereikt. Ze heeft de prijs in Paleis het Loo in ontvangst genomen en ontvangt van de gemeente Apeldoorn € 45.000 voor een nieuw beeld in de stad.

Door Roos van Put 

Maria Roosen is zo’n kunstenaar die precies zou passen binnen het concept van de inmiddels opgeheven Judith Leyster Stichting. Dat was een stichting die zich ten doel stelde iedere twee jaar de Judith Leyster Prijs toe te kennen aan een in Nederland werkzame, vrouwelijk beeldend kunstenaar voor haar hele oeuvre. De prijs bestond uit een aardig geldbedrag en een tentoonstelling in het Frans Hals Museum in Haarlem. Theresia van der Pant bijvoorbeeld ontving deze prijs, zo ook Loes van der Horst. Deze stichting bestaat zoals gezegd al decennia niet meer, maar Maria Roosen zou zonder meer zijn genomineerd omdat zij nu eenmaal een opvallende plek binnen de Nederlandse beeldhouwkunst inneemt, met haar tot de verbeelding sprekende sculpturen. Beelden van glas bijvoorbeeld. Haar oeuvre krijgt nu erkenning met de Wilhelminaring, een oeuvreprijs voor Nederlandse beeldhouwkunst, die elke twee jaar wordt uitgereikt. In voorgaande jaren kregen o.a. Carel Visser en Joep van Lieshout deze prijs.

Onmiskenbaar is het erotische element in de kunst van Maria Roosen, soms nadrukkelijk aanwezig – zoals in de Lullenvaas met rozige piemels als bloemen geschikt – dan weer subtiel verborgen. Zelfs zonder die ‘dirty mind met die joy forever’ nemen de werken van Roosen je mee naar de wereld van de erotiek. Naar dat domein waar het suggestie troef is, want ook al komen de geslachten pontificaal in beeld, nooit en te nimmer wordt haar werk pornografisch. Ook al liggen voluptueuze borsten te schreeuwen om gestreeld te worden en hangen stijve piemels aan een wand, klaar om bij wijze van spreken geproefd te worden, als ware het lollies. Mooi is het contrast tussen vermeende zinnelijkheid, tussen de opgeroepen tactiele behoefte en de aard van het glas; aai zo’n borst en deze voelt koud en hard aan, in plaats van vlezig en zacht.
Niet altijd wordt de toeschouwer geconfronteerd met een frontale seksuele aanval (weliswaar met een knipoog). Zo was er ooit in het Belgische Watou tijdens de poëziezomer waar gedichten en beeldende kunst de dialoog aangaan, een werk van haar te zien in een oude boerenschuur. De oranje wortels van glas, bevestigd aan het plafond met transparante draden, bewogen zachtjes wanneer de deur openging en de bezoeker de serene stilte doorbrak met zijn aanwezigheid.

Even, heel even leek het alsof je in de huid was gekropen van Alice, die in Wonderland, of eigenlijk beter, in Spiegelland de wereld heel anders beziet. Je bent door het vergrootglas van de verbeelding gestapt, je bevindt je aan de andere kant van het glas en beziet de nieuwe werkelijkheid met de ogen van degene die totaal is verwonderd. Er zijn genoeg herkenningspunten maar alles heeft een andere gedaante aangenomen, waarin nog genoeg herkenbaar is. Alles is steeds terug te leiden naar die echte wereld, maar hier, achter dat vergrootglas van de verbeelding, zijn lullen in een vaas opeens heel lief en onschuldig. Krijgt het abstracte idee van bloedverwanten ineens vorm in een reusachtige rode, bloederige zonnebloem en is glas aaibaar. Roepen de vormen in dat koude materiaal misschien zelfs wel die diepe oeremotie van begeerte op.

Die wereld, die zo is gevuld met verbeeldingskracht, is daarnaast bezield. Verrijkt, maar zeker ook vervormd. De realiteit is hier geïntensiveerd, maar toch keert steeds weer dat heldere realisme terug, waardoor je je realiseert dat alles wat je ziet een oorsprong vindt in die wereld aan de andere kant van dat glas. In die echte wereld die je zo nu en dan wil ontvluchten. En wat helpt daar beter bij dan de kunst van Maria Roosen. Kunst die deuren in je verbeelding opent die voorheen waren gesloten. Kunst die zo rijk is aan associaties dat de beelden als vanzelfsprekend nieuwe beelden in je hoofd oproepen. Ben je eenmaal in die wondere, andere wereld gedoken, heeft Maria Roosen je eenmaal betoverd met haar kunst, dan ben je voorgoed verloren.

www.wilhelminaring.nl

Lees ook het artikel over de toekenning van de Singerprijs aan Maria Roosen. 

Comments