Wilhelminaring 2009: John Körmeling

Feest op het Loo 

De Wilhelminaring is een oeuvreprijs die om de twee jaar op Het Loo wordt uitgereikt aan een vooraanstaande Nederlandse  beeldhouwer. Na Joop Beljon, Carel Visser, Joep van Lieshout, Maria Roosen en Jan van Munster komt nu de eer toe aan John Körmeling uit Eindhoven. De kunstenaar die bouwkunde studeerde, en een serie humoristische en effectieve oplossingen voor praktische problemen op zijn naam heeft staan, die het midden houden tussen stedenbouw, techniek, architectuur en kunst. Zo ontwierp hij, om files te voorkomen, een snelweg voor alle soorten verkeer, waaronder dieren en planten. De langzame soorten mochten aan de flanken bijschuiven, het snellere verkeer gaat direct een middenbaan op, die over de knooppunten heen golft. Huizen aan wegen vormen het tweede thema waarover Körmeling nadenkt. De Hasseltrotonde in Tilburg is onlangs uitgerust met een van de meest opmerkelijke kunstwerken in de openbare ruimte die Nederland rijk is: Een rijdend huis (zie Beelden 2#2008). Tilburgenaars boos natuurlijk, dat er geld was uitgegeven aan doodgewone onzin, terwijl de genietende ontwerper stralend uitlegde dat het om minder dan drie procent van het gemeentelijke jaarbudget ging. Een jongen die een droom werkelijkheid ziet worden is door niets uit het veld te slaan. Een ‘vrijstaand rijtjeshuis’ dat de verbaasde automobilist met de weg ziet meedraaien. Dat is lachen toch. 

Door Ans van Berkum

Wellicht is zijn geheime wapen, zijn ontwapenende eenvoud. Bij de opening van het startershuisje aan de roeibaan in Harkestede sprak hij zijn vreugde uit over het feit dat hier iets stond dat er precies zo uitzag zoals hij het wilde. En omdat het ook, voor het eerst, samenviel met wat anderen wilden, kon hij zijn vreugde niet op. Het huisje staat op een platform op een paal, hoog boven de baan. Een grote betonnen plaat, waarin een dubbele deur is aangebracht met een waaierbaldakijn er boven, deelt het platform in tweeën. Het kantoortje dat er aan de achterkant tegenaan geschoven zit, is niet meer dan een keetje. Nu de baan nooit echt in gebruik genomen is wegens een aanlegfout, verandert het huisje meer en meer in een absurd object dat zich zonder context of nut overeind houdt in een compleet vreemde omgeving. Misschien is het hiermee nóg meer het ding dat de kunstenaar echt zelf wilde. Niets meer dan een concept neerzetten dat uiteindelijk zijn eigen bestaansgrond vindt, lijkt zijn lust en zijn leven.

Auto’s

Het spelen met auto’s is ook een van zijn favoriete bezigheden. Na de platte auto en de buisframe auto die op waterstof rijdt, ontwierp hij een reuzenrad met gondels waarin de complete auto naar binnen kan schuiven. De automobilisten kwamen juichend beneden. Vanuit hun auto over de wereld kijken, dat was kicken! John Körmeling had het aangevoeld. Hij ontwierp ook een stukje drijvende snelweg waar je je auto op kunt vastklikken om van de Kop van Zuid naar centrum Rotterdam te liften. Een weg als taxi: heerlijke combinatie. Het Museumplein in Amsterdam, blijkbaar een van de moeilijkste pleinen om in te richten. Het zou als het aan hem lag, veranderen in de kortste en de breedste snelweg van Europa. In Toronto kwam hij met een weg waarlangs dierentuindieren trekken, die beschilderd zijn met ramen.  Het parkeertapijt dat je willekeurig waar kunt uitspreiden om je auto een legitieme plek te geven, mag in deze opsomming niet ontbreken.

Op het thema huizen borduurde hij voort met het pioniershuis in het Rotterdamse Havengebied, een gebouwtje dat zich als een parasiet op willekeurig welk dak kan nestelen om de bewoners frank en vrij te laten leven. Er is een drijvend kassahuisje en een roze brughuisje bij het van Abbemuseum. Met een lengte van 4,71 meter zou dit het kortste overdekte bruggetje ter wereld zijn.

Geluk

Over
Happy Street, zijn laatste prestigieuze project, moet hij wel heel erg vrolijk gestemd zijn. Dit vormt het paviljoen van Nederland op de wereldtentoonstelling in 2010 in Sjanghai. Hier heeft hij zich helemaal uit kunnen leven, want wat is nou het toppunt van leuk? Jawel, een mooie straat. Een wanneer is een straat mooi? Als er gebouwtjes aan liggen waarin allerhande functies zijn gehuisvest, zoals een benzinepomp, een bioscoop, een winkel, een café. Körmeling ontwierp een rode weg in de vorm van een achtbaan en zette die vol oranje parasols. Het zou toch ook wel iets kermisachtigs hebben daar. Aan die achtbaan projecteert hij allerhande zwevende paviljoens, waarin het Nederlandse bedrijfsleven haar beste producten kan tonen. Ze vormen een staalkaart van Nederlandse bouwstijlen door de eeuwen heen, waarmee wij in China en passant een van onze beste producten uitdragen: onze stedenbouw en architectuur. Het grootste gebouw, aan het eind van de weg, heeft de vorm van een kroon. De Chinese organisatie reageerde enthousiast. Rood is de kleur van het geluk en het getal acht dwingt geluk af. “Happy Street is een sterk ruimtelijk ideaalbeeld, dat op een eenvoudige doch vernieuwende wijze de kwaliteit van leven van de mens in de stad onder de aandacht brengt en een perspectief voor de toekomst biedt”, zei Mels Crouwel als voorzitter van de jury die de Nederlandse inzending uitkiest.

John Körmeling. Een gelukkige keus voor de Wilhelminaring.

Tevens is er bij uitgeverij Phidias een fraaie catalogus met in het Engels vertaalde gedichten, gecombineerd met foto’s van beeldhouwwerken verschenen. Waves and Flames. Dutch Poems and Sculptures in Amsterdam, Karla de Boer-Gilsberg, ISBN 978-90-80581105-0

www.wilhelminaring.nl

Comments