Wim Delvoye

Wim Delvoye. Knockin’ on Heaven’s Door 

De Belgische kunstenaar Wim Delvoye (1965) sluit naadloos aan op de huidige tijdgeest. Deze sleutelfiguur van de internationale kunstscene voert, gesteund door een team van specialisten de leiding over een ‘bedrijf’ waar ‘kunstproducten’ worden geproduceerd onder de merknaam Delvoye. Hij is zeer bedreven in marketing, beweegt zich graag en veelvuldig in de media, en kocht ter bekroning van zijn lucratieve arbeid voor € 3,3 miljoen een heus middeleeuws kasteel (zijn tweede) in zijn geboortestreek West-Brabant. 
De nu 45-jarige Delvoye, onlangs nog te zien op de Biënnale van Venetië, heeft het helemaal ‘gemaakt’. Wat is het geheim van zijn succes? 

Door Riet van der Linden

Schandaalkunstenaar

Delvoye wordt graag voorgesteld als een schandaalkunstenaar, als subversief, en daar is alle reden toe. Hij dankt zijn ‘succes’ immers aan controversiële projecten?! Zijn varkensboerderij in China bijvoorbeeld, waar de dieren door middel van tatoeage werden getransformeerd tot levende kunstwerken en verkocht aan kunstverzamelaars. Om hun kunstwerk in bezit te krijgen, moest het varken worden geslacht. Ronduit stuitend, die omgang met levende wezens. Maar het stelt natuurlijk niets voor vergeleken met wat varkens en andere dieren in de bonthandel en bio-industrie wordt aangedaan. Kritiek op die (kunst)praktijk wordt dan al snel hypocriet, omdat niemand schone handen heeft. 
Het varken als kunstobject, is een voorbeeld van oneigenlijk gebruik van middelen en handelsmerk van Delvoye, dat hij ook toepaste in zijn serie Cloaca of poepmachines. De enige functie van deze technisch volwaardige machines is het produceren van poep. Nu worden er op deze wereld heel veel zinloze producten gefabriceerd, maar ‘poep’ fabriceren onder de vlag van kunst, ging velen wel wat ver. Natuurlijk koos Delvoye niet voor niets voor poep. Iedereen poept elke dag, maar aan die vorm van lichamelijkheid worden we – zeker binnen de wereld van Kunst en Cultuur - liever niet herinnerd. Delvoye steekt hier de draak met die hooggestemde illusies. Je kunt nog zo gecultiveerd zijn en neerzien op de banale realiteit, maar in de grond zijn we geen van alle meer dan een poepmachine. 
De Cloaca, zijn een contradictio in terminis. Het zijn functionele en tegelijk zinloze machines. Deze innerlijke tegenspraak waarin verschillende werelden worden samengebracht, is een steeds terugkerende strategie. In zijn serie Cement Trucks bijvoorbeeld worden deze puur functionele kolossen, ‘gereduceerd’ tot sierlijke decoratieve objecten. Hij liet de trucks schaal 1:1 kopiëren in massief teakhout, waarna ze van top tot teen werden gedecoreerd in de traditionele, Balinese stijl. 
Delvoye speelt graag met decoratieve en folkloristische elementen, die hij uit hun context haalt en hergebruikt in een ongewone setting. Een strijkplank of spade beschilderd met heraldische wapens transformeren tot een middeleeuws schild. Een gasfles beschilderd in de stijl van Delfts Blauw aardewerk wordt ineens een sierobject. En waarom ook niet? 
Delvoye borduurt voort op de praktijk van dada en surrealisme die onze omgang met alledaagse voorwerpen overhoop haalt, doordat de vanzelfsprekendheid wordt aangetast. Een varken, een strijkplank, of een cementtruck worden plotseling met andere ogen bezien. Authenticiteit blijkt een even relatief begrip als identiteit. Alles van waarde is waardeloos of alles dat waardeloos is, heeft waarde. Het is maar hoe je het bekijkt. 
Delvoye is niet alleen kind van zijn tijd, hij behoort ook tot de generatie machistische reltrappers, uitgekiende strategen en aandachttrekkers, die in de jaren negentig voet aan de grond kreeg. Damien Hirst, Jeff Koons en Joep van Lieshout zijn prominente voorbeelden. Het lijkt alsof de heren met elkaar strijden om de voorrang. 
De poepmachine van Delvoye is subversief, maar daarbij vergeleken is het voorstel van Van Lieshout, om lijken van mensen te recyclen tot dierenvoedsel pas echt ‘serious business’. De met diamanten versierde menselijke schedel van Hirst kon worden opgevat als schending van de integriteit van het menselijk lichaam, maar evengoed als eigentijds christelijk relikwie. Koons was een van de eersten die kitsch en pornografie tot kunst wist te ‘verheffen’ met zijn levensgrote, roze varken voortgeduwd door engeltjes, en de eveneens levensgrote fotografische afbeeldingen waarop Koons copuleert met zijn levensgezellin en pornoster Cicciolina.


Wilt u het hele artikel lezen, neem dan een abonnement, of vraag een proefnummer aan.

Comments